SOLCHAHTE THILBOL (ACTS)
THUMAKAI

1. Lekhabu Min

Acts ahiloule Acts of the Apostle kiti hi Greek pao praxis/ Praxis Apostolon akon ahin, hichu Solchahho le adanghon Kipahna thupha jalla anatohdoh hou kiseina lekhabu tina ahi. Alekhabu min hin mang masapenna chu 2nd century laija Irenaeus kitipa ahi.

2. Asun:
Tuni channa protestant le catholic ten Acts sun dinga atahsannu chu Luke ahi. Lekhabului Muratorian canon AD 170 le 325 Eusebius teni in jong Acts hi Luke sut ahitin anakisunne.

3. Date

AD 63 le AD 70 hidinga ginchat ahi. AD 63 le amasang hisahho chun Luke hin AD 64 a Nero lengpa noija Christian te suhgentheija aumu asunpoi. AD 67 a Peter le Paul martyrs achan lhon asunpoi. AD 70 a Jerusalem kisuhchim thu jong aphapohpoi. Abanin Luke in Paul soh a atan chan aseijin (28:30) amavang achungthu kitan danle ahinkho nunglang thuho aphapohpoi. Hijeh a chu tobang thusim le thusoh ho asutlutlou vin avetsah chu Acts hi AD 63 masanga kisun ahi. Akhat langa AD 70 chunglam hidinga tahsanho chun Acts 1:8 na “Lhagao Theng nachunguva ahung lhun teng thahat naneiyuva, Jerusalem le Judea gamsungsea jong Samaria le leiset kol kimvel geiya Keima het-tohsah a napan dingu ahi," ati. Hiche hi Acts kisutlona jeh ahile Acts hin amaho phatlaija leiset kolkimvel ati chu Jerusalem apat Rome channa bou agel’u ahin, hijeh achu Gospel thu chu Jerusalem apat Rome chan alhun thu akisutle abulhing tai, hijeh a chu thil dang dang thusimma sohho hi aseidoh khohlou ahitan, Acts hi AD 70 chunglam peh a kisun jong hithei ahi.

4. Athupi Le Akisutlona Jeh: A thupi hi 1:8 munna kichen tah a muthei ahi. Akisutlona hi ajeh thum aume.

1. Christa houbung thusim kipatna: Acts lekhabu hi Christa nungjuiho thusim kiseipatna lekhabu ahi. Acts hin Kipahna thupha hung kiphonjal thu, houbung kipat thu, evangelist natoh hung kipat chule Lhagao Theng natoh a konna seijuihon Houbung gamma na atoh patnu thusim asunin ahi.

2. Hilchet Bu Dinga Kisun: Luke in Acts hi Christian ten suhgentheina le boina jat chom chom ato tengule kihilna dinga kisun ahi.

3. Suhgentheina Umjing Laija Galjona Aumtheidan Akisunin Ahi: Solchahte thilbol isimle houbung sunga boina le suhgentheina jat chom chom aum jing laijajong Jesu Christa Kipahna Thupha jalla Jerusalem a kon Rome channa houbung kitundoh thu akimun ahi. Hijeh chun Christa houbung chu mihem boltheina maija kitungdoh hilouvin, Lhagao Theng thahatna jalla joh ahi dan hiche lekhabu jonghin aseichenin ahi.


5. Acts Sunga Pathen Thugilpen

Luke in hiche lekhabu a aseidohnom pen chu LHAGAO THENG natoh le Athu ahi. Acts a hin Lhagao Theng kiteppeh thu akimumasa penne, abanin Jew te lah a Lhagao Theng ahung lhun dan bung 2 langah akimupai kitnin ahi. Chule Bung 10 na  langah Gentile te lah a jong ahung vailhun dan aseijompeh e.

6. Lhagao Thengin Mimal Le Mihon Chunga Anatoh Dan

1. Mipi chunga Lhagao Theng hung lhun,(2:4). 
2. Peter Lhagao Thengin avon, (4:8). 
3. Paul chunga Lhagao Theng um (9:17). 
4. Paul Lhagao Theng achan (13:9). 
5. Seijuiho chunga Lhagao Theng aum (13:52).
6. Ananias in Lhagao Theng ajou lhep jeh a achunga thina vailhun (5:3). 
7. Paul leh aloiho chunga Lhagao Theng thuphon (16:6-7). 

7. Lekhabu Kihopkhen Dan Chapters 1-14
1. 1-12= Peter Leh Houbung Hung Kipat
a. 1:1-2------------ Thumakai
b. 1:3-11-----------Jesu athole Anatoh
c. 1:12-26--------- Lhagao Theng kinga sung
d. 2:1-ff------------Pentecost ni a Lhagao Theng hung kum
e. 3:1-4:31---------Elbaipa kisuhdam le Peter le John kimat
f. 4:32-5:11------- Japin thiljouse neilhanga aneiju
g. 5:12-42--------- Seijui somleni kimat
h. 6:1-7------------ Solchah misagi kilhen
i. 6:8-7:60-------- Stephen kimat le Songa kiselih
j. 8:1-4------------ Tahsan ho kithecheh
k. 8:5-40-----------Philip Missionary natoh
8:5-25-----------    Samaria le
8:26-40---------     Ethiopian Nukisonu kom
l. 9:1-31----------  Saul Christa a kiheilut
m. 9:32-43--------Peter in Aeneas le Dorcas chunga anatoh
n. 10:1-11:18-----Cornelius Insung 
o. 11:19-30-------Antioch a Christa Houbung kiphudoh
p. 12:1ff----------Herod nin Houbung sunga khanset abol
q. 13-14-----------Paul Missionary kholjin masah 

8. Solchahte Thilbol Lekhabu Akonna Eiho Dinga Thulu Ho

Kahinkho a Kipahna thupha sap phongna dinga iti pan kalah thei ding ham tihi geljingpuma sim  ding ahi. A bung jouse a-hi Peter le Paul in Kipahna thupha mimal le japi anga asap phong dan  lhon imu jing diu ahi. Kipahna thupha alamlouva hilho lah a jong Solchahhon ngamtah le hang  tah a asap phong dannu akimun ahi. Lhagao Theng thilbol theina jalla mitamtah lung kikheldan  imudiu ahi. Eiho khanga jong Kipahna Thupha hettohsah a ipan jing laijuva hi itahsannao jumso  gojing, kichatna le meisanna, kijapina le jachatna ineijiuve. Hinlah Solchahte thilbol ihin simkhom tengule tobang dinmunho achu eihin tilkhou jing diu ahi. Chuteng Solchahte banga  nikhat keile nangin jong Kipahna Thupha ngaicha ho kom i-lhunsah ding ahi.
“May your life be fills with Evangelistic zeal?”


Comments

Popular posts from this blog