ACTS CHAPTER- ONE 


THUMAKAI: SSC masa chun Solchahte lekhabu thunung langa konin kihilna anaumtan, tuni a hi bung khatna sim patdinga gon ahi. Solchahte lekhabu hi Luke lekhatbu volume nina ahi.  Volume khatna chu Gospel Luke ahi. Volume khatna a chun Jesu christa hinkho le natoh thu asunin ahi. Solchahte Thilbol hi lei (Bridge) tinjong ina seijun ahi, hichu Jesu vanna lahtouva aumjouva Seijuiten Lhagao Theng thahatna jalla Jesu thupoh abanjompeh diu kiseina ahi. Tuni bung khatna a hi naobu sunga mihem ahung kisem pat banga Christa houbung ahung kisempat thu iseidiu ahi. 

Ver. 1-2. “Thumasa” ati hi Gospel Luke aseina ahi. Phatkhat chun Gospel Luke le Solchah hi lekhabu khat anahin, Luke hi volume khatna ahin, Solchahte hi volume nina anahi e. Luke hin Theophelus koma hi athusut masa asutjom dan thucheng ahi. “Akipatil” Jesun Pathen lengam na ahintoh patle seijuiten ahin jompetdiu kiseina ahi. 

Ver. 3. “Hetchetna tampi” Jesu chu thina a konin athoutah beh e ti kiseina ahi. Jesu Christa thina a konnin athou monge tihi mi tampi koma akilah akonna jong hetchetbe thei ahi. Solchah Paul in 1 Corinthian 15:6 langin mihem sanga (5000) val henga Jesu tahsa tah a akilah dan aseijin. Jesu Christa athou monge ti photchetna hi Aman Pathen lengam thudol aseiji e…amahotoh aumkhomin kitiho akonna jong muchetbe thei ahi. 

Vers. 4-5. Trinity/Pa chapa le Lhagao Theng natohdan Jesun kicheh tah’in aseidoh in ahi. Pa thutep (Pa), keija (chapa), najah uchu ngah jingun (Lhagao Theng). Pa thutep… atihin Jesu vanna lahtouva aumdile ama khel’a Lhagao Theng ahung ding kiseina ahi. Jesu lahtouva aumdi le Lhagao Theng hungkum lhah ding hi Pa thutep ahi. Hiche thutep kiseilona pen jeh hi munjouse a Kipahna thupha aguilhun theina ding ahi. 

Ver. 6. Pathen Lengam. Jews te tahsan danin lengam akiti teng tahsa a Lengam atinao ahi. Chuti ahijeh in Jesu vanna akaltouni channa jonghi seijuiho chun tahsa a lengam Atundoh dinghy akinepnao hinalai ahi. Amaho tahsan danna hi Jesun Alengam atundoh a Israel te Rome vaihomna noija konna ahuhdoh ding chu ahi. Hinlah Jesun Alengam atundoh got chu tahsa lang hilouvin Lhagao lamma mihemte lungsung a tundoh ding joh chu ahi. (Luke 17:21). Pathen lengam thu hi Jesu thuhilna lah a athupipen ahin chule gelkhohpen ding ahi. Hinlah Aman ahetdan le anungjuihon ahetdannu hi akibangpoi. 

Ver. 7. Ipi ham Pathen Lengam chu. Seijuiho hin Pathen lengam itobang ahi ding hi ahetnom lheh jengun ahi. Pathen lengam chu Anatoh le Athilbol ho chule Amatah ahung chun aphondoh ahidanin Jesun aseije (ver.1-2). Hiche Pathen lengam chu Seijuite chunga Lhagao Theng ahung lhun teng abanjop diu ahidan jong aseipeh in ahi. Hijeh chun Pathen lengam hi itihle hunglhung diham hilouvin, ipi ham Pathen lengam tijoh hi gelthupi ding ahi.

Ver. 8. “Thahatna” Hiche a thahatna atihin, hansanna, ngamna, kisonjouna, khomu saona,  boltheina chule thaneina thahatna atina ahi. Thi changeija Jesu Christa thu hetosah a apanjouna diuva chu tobang thahat nahi achantha u ngai ahi. Tobang thahatna hi Jesu Christa tahsan mongmong hochun anei jing diu ahi. “Hetosah” Seijuite chu leiset kolkimvel jouse a Ama thu hetosah dingin Jesun Ana thulhah in ahi. Hinlah tobang natoh apat masanguva Lhagao Theng  achung chehuva ahunglhun angadoh teina diuvin jong athulhah in ahi. Pathen natong ding khat chun amasa Lhagao Theng thahatna achunga alhun masah ngai ahi. Hiche changa konna hi Kipahna thuphan agam agamma ahung machal didan jong muthei ahi. Amasapenna Jerusalem ati hin Jews te laha a lhung masah pending aseina ahin (Acts 1-7), Judea and Samaria atihin jat choplop lah a lhung ding aseina ahin (Acts 8-12), chule leiset kolmong atihin Gentile te lah a kipahna thupha alhun ding aseina ahi (Acts 13-28). Hiche munho a hi phat khatna chu Jesu hi anasan louvu ahi, hinlah Pathen hin A lengam thu hi avel a alhunsah kitnom ahi.


Vers. 9-11. Amahon avet vet petah un lahtouvin aumin…Hita amulai tahuva lahtouva aum hi thil thupi tah ahi. Jesu chu hetmanlouva jong gah mang jeng thei ahi. Hinlah hita amitahuva lahtouva aumhi Seijui ten thutah aphotchetnao ahi. Hangsan tah a Jesu natoh ajomthei nadiu ahi. Lhagao Theng ahung ding suhchetna jong ahi. Seijuite dinga apha ahi. ajeh chu …Kache hi nangho dinga phajo ahi; ijeh inem itile keima kacheloule Lhamonsah chu nahenguva hunglou ding kache vangle keiman ama chu nahenguva kahin sol ding ahi ati. (John 16:7) Jesu lahtouva aum hi thutep suhbulhitna jong ahi. 


Vers. 10-14. Lungkhat tah in ataojom jingun ahi…Seijuite chu Lhagao Theng thahatna achan 
theina diu vin moh nga jeng louvin, tantih neilouvah a tao khom jing jouve. Natoh hahsa tohding ahung uma, decision len lahding inei phat ahiloule thulhuhna ding umtheilou jenna boina ito teng botho jeng louvin, lungiltah a Lhagao Thenga konna lampi komuna aum theina dinga taona neimasah pending ahi.

Vers. 15-20. Houbung Kikhopkhom masapen. Seijuite chu somlekhat lele ahitapouvin, mihem jalesomni val ahitaove. Hinlah Juda Iscariot tohmun hi akhel ding angaikhoh tajeh a-hi athu hi Peter lamkaina a kihoukhomna aneiju ahi. Seijuite hin amaho boldinga khoho chu taona toh thon akiboltup pe’un ahi. Pathen thutep ichunga guilhun theina dinghin moh tou le ngathomai hilouvin, ibolthei chan eiman bol ding hi seijuite thilbol a konna mudoh thei ahi. 

Vers.21-25. Seijuija pang ding chun itobang hina anei ngaijam?. Seijui khatnin ahina a aneitei ding ho chu amasapenin, Jesu avaikon availhun laija eiho toh umkhom mi ahi angaijin, anina in John phatlaija pat ilahuva kona Jesu lahtouva aum ni geiya thudol hethem ahi angaijin ahi. Lamkai thah ding alhen masanguva hin amaho a konna kigotupna aumasan ahi. Amasa penin athu angaikhohdan akimun (Vers. 15-19), Pathen thutoh kitoh in abollun (Ver. 20), apang dingho hina asemtoh un (Vers. 21-22), ajona in taona akonin Lhagao theng lamhilna ahollun ahi (Vers.23-26). Mimal, Insung, houbung le jalhanga tohgon aumteng jongle seijuite bol banga hi bol thei ahi.

Thuchaina

Solchahte thilbol Bung khatna ahin Houbung sunga thahatna thahbeh ahung vailhun ding aseijin. Houbungin Pathen lengam natoh abanjom dingdan jong aseije. Seijuiten amaho boltheina chan le Lhagao Theng puihoina noija Houbung sunga na atohpatho aseijin ahi. Houbung kivaihomna  ahin chekhel louna dingin amasapenin Pathen thutoh achekhom thei angaijin. Anina in alampi semtup masah ding, kihoukhom ding, gontoh ding, vetup ding chule athumna in taona toh tho a pan lah akhohdan aseijin ahi. Houbung Sunga halna ahung lhuntheina dingin taohat angaidan jong muthei ahi. Lhagao Theng ahung lhun theina dingin seijuiten tantih neilouvin taona amang jingun ahi. Lungil tah mong monga taona iman teng Pathenin aphat le anidan kitoh chetna lampi eihin lhunlutpeh diu ahi. Ajonapenin Solchahte thilbol isimnaova ihin mube diu chu Pathenin mihemte dinga ipi abol lam ti sangin mihem ten Pathen dinga ipi aboldoh uvam tihi ahi. 


SONGPIJANG CHRISTA HOUBUNG THENG 
PILHING SSC SOLCHAHTE THILBOL BUNG KHATNA 
REV. SIEHAJALAM DOUNGEL 
10th February, 2019 (Sunday) 



Comments

Popular posts from this blog