ACTS CHAPTER- ONE
THUMAKAI: SSC masa chun Solchahte lekhabu
thunung langa konin kihilna anaumtan, tuni a hi bung khatna sim patdinga gon
ahi. Solchahte lekhabu hi Luke lekhatbu volume nina ahi. Volume khatna
chu Gospel Luke ahi. Volume khatna a chun Jesu christa hinkho le natoh
thu asunin ahi. Solchahte Thilbol hi lei (Bridge) tinjong ina seijun ahi,
hichu Jesu vanna lahtouva aumjouva Seijuiten Lhagao Theng thahatna jalla
Jesu thupoh abanjompeh diu kiseina ahi. Tuni bung khatna a hi naobu sunga mihem
ahung kisem pat banga Christa houbung ahung kisempat thu iseidiu ahi.
Ver. 1-2. “Thumasa” ati hi Gospel Luke aseina
ahi. Phatkhat chun Gospel Luke le Solchah hi lekhabu khat anahin, Luke hi volume
khatna ahin, Solchahte hi volume nina anahi e. Luke hin Theophelus koma hi
athusut masa asutjom dan thucheng ahi. “Akipatil” Jesun Pathen lengam na ahintoh
patle seijuiten ahin jompetdiu kiseina ahi.
Ver. 3. “Hetchetna tampi” Jesu chu thina a konin
athoutah beh e ti kiseina ahi. Jesu Christa thina a konnin athou monge tihi mi
tampi koma akilah akonna jong hetchetbe thei ahi. Solchah Paul in 1
Corinthian 15:6 langin mihem sanga (5000) val henga Jesu tahsa tah a akilah dan
aseijin. Jesu Christa athou monge ti photchetna hi Aman Pathen lengam thudol
aseiji e…amahotoh aumkhomin kitiho akonna jong muchetbe thei ahi.
Vers. 4-5. Trinity/Pa chapa le Lhagao Theng
natohdan Jesun kicheh tah’in aseidoh in ahi. Pa thutep (Pa), keija
(chapa), najah uchu ngah jingun (Lhagao Theng). Pa thutep… atihin Jesu vanna
lahtouva aumdile ama khel’a Lhagao Theng ahung ding kiseina ahi. Jesu lahtouva
aumdi le Lhagao Theng hungkum lhah ding hi Pa thutep ahi. Hiche thutep
kiseilona pen jeh hi munjouse a Kipahna thupha aguilhun theina ding ahi.
Ver. 6. Pathen Lengam. Jews te tahsan danin
lengam akiti teng tahsa a Lengam atinao ahi. Chuti ahijeh in Jesu vanna
akaltouni channa jonghi seijuiho chun tahsa a lengam Atundoh dinghy akinepnao
hinalai ahi. Amaho tahsan danna hi Jesun Alengam atundoh a Israel te Rome vaihomna
noija konna ahuhdoh ding chu ahi. Hinlah Jesun Alengam atundoh got chu tahsa
lang hilouvin Lhagao lamma mihemte lungsung a tundoh ding joh chu ahi.
(Luke 17:21). Pathen lengam thu hi Jesu thuhilna lah a athupipen ahin
chule gelkhohpen ding ahi. Hinlah Aman ahetdan le anungjuihon ahetdannu hi
akibangpoi.
Ver. 7. Ipi ham Pathen Lengam chu. Seijuiho
hin Pathen lengam itobang ahi ding hi ahetnom lheh jengun ahi. Pathen lengam
chu Anatoh le Athilbol ho chule Amatah ahung chun aphondoh ahidanin Jesun
aseije (ver.1-2). Hiche Pathen lengam chu Seijuite chunga Lhagao Theng
ahung lhun teng abanjop diu ahidan jong aseipeh in ahi. Hijeh chun Pathen
lengam hi itihle hunglhung diham hilouvin, ipi ham Pathen lengam tijoh hi
gelthupi ding ahi.
Ver. 8. “Thahatna” Hiche a thahatna atihin,
hansanna, ngamna, kisonjouna, khomu saona, boltheina chule thaneina
thahatna atina ahi. Thi changeija Jesu Christa thu hetosah a apanjouna diuva
chu tobang thahat nahi achantha u ngai ahi. Tobang thahatna hi Jesu Christa
tahsan mongmong hochun anei jing diu ahi. “Hetosah” Seijuite chu leiset
kolkimvel jouse a Ama thu hetosah dingin Jesun Ana thulhah in ahi. Hinlah
tobang natoh apat masanguva Lhagao Theng achung chehuva ahunglhun angadoh
teina diuvin jong athulhah in ahi. Pathen natong ding khat chun amasa
Lhagao Theng thahatna achunga alhun masah ngai ahi. Hiche changa konna hi Kipahna
thuphan agam agamma ahung machal didan jong muthei ahi. Amasapenna
Jerusalem ati hin Jews te laha a lhung masah pending aseina ahin (Acts
1-7), Judea and Samaria atihin jat choplop lah a lhung ding aseina ahin (Acts
8-12), chule leiset kolmong atihin Gentile te lah a kipahna thupha alhun
ding aseina ahi (Acts 13-28). Hiche munho a hi phat khatna chu Jesu hi anasan
louvu ahi, hinlah Pathen hin A lengam thu hi avel a alhunsah kitnom ahi.
Vers. 9-11. Amahon avet vet petah un lahtouvin
aumin…Hita amulai tahuva lahtouva aum hi thil thupi tah ahi. Jesu chu
hetmanlouva jong gah mang jeng thei ahi. Hinlah hita amitahuva lahtouva aumhi
Seijui ten thutah aphotchetnao ahi. Hangsan tah a Jesu natoh ajomthei nadiu
ahi. Lhagao Theng ahung ding suhchetna jong ahi. Seijuite dinga apha ahi.
ajeh chu …Kache hi nangho dinga phajo ahi; ijeh inem itile keima kacheloule
Lhamonsah chu nahenguva hunglou ding kache vangle keiman ama chu nahenguva
kahin sol ding ahi ati. (John 16:7) Jesu lahtouva aum hi thutep suhbulhitna
jong ahi.
Vers. 10-14. Lungkhat tah in ataojom jingun
ahi…Seijuite chu Lhagao Theng thahatna achan
theina diu vin moh nga jeng louvin, tantih neilouvah a tao
khom jing jouve. Natoh hahsa tohding ahung uma, decision len lahding inei
phat ahiloule thulhuhna ding umtheilou jenna boina ito teng botho jeng
louvin, lungiltah a Lhagao Thenga konna lampi komuna aum theina dinga
taona neimasah pending ahi.
Vers. 15-20. Houbung Kikhopkhom masapen.
Seijuite chu somlekhat lele ahitapouvin, mihem jalesomni val ahitaove.
Hinlah Juda Iscariot tohmun hi akhel ding angaikhoh tajeh a-hi athu hi
Peter lamkaina a kihoukhomna aneiju ahi. Seijuite hin amaho boldinga khoho chu
taona toh thon akiboltup pe’un ahi. Pathen thutep ichunga guilhun theina
dinghin moh tou le ngathomai hilouvin, ibolthei chan eiman bol ding hi
seijuite thilbol a konna mudoh thei ahi.
Vers.21-25. Seijuija pang ding chun itobang
hina anei ngaijam?. Seijui khatnin ahina a aneitei ding ho chu amasapenin,
Jesu avaikon availhun laija eiho toh umkhom mi ahi angaijin, anina in John
phatlaija pat ilahuva kona Jesu lahtouva aum ni geiya thudol hethem ahi angaijin
ahi. Lamkai thah ding alhen masanguva hin amaho a konna kigotupna aumasan
ahi. Amasa penin athu angaikhohdan akimun (Vers. 15-19), Pathen thutoh
kitoh in abollun (Ver. 20), apang dingho hina asemtoh un (Vers. 21-22),
ajona in taona akonin Lhagao theng lamhilna ahollun ahi (Vers.23-26). Mimal,
Insung, houbung le jalhanga tohgon aumteng jongle seijuite bol banga hi
bol thei ahi.
Thuchaina
Solchahte thilbol Bung khatna ahin Houbung sunga
thahatna thahbeh ahung vailhun ding aseijin. Houbungin Pathen lengam natoh
abanjom dingdan jong aseije. Seijuiten amaho boltheina chan le Lhagao
Theng puihoina noija Houbung sunga na atohpatho aseijin ahi. Houbung
kivaihomna ahin chekhel louna dingin amasapenin Pathen thutoh achekhom
thei angaijin. Anina in alampi semtup masah ding, kihoukhom ding, gontoh
ding, vetup ding chule athumna in taona toh tho a pan lah akhohdan aseijin
ahi. Houbung Sunga halna ahung lhuntheina dingin taohat angaidan jong
muthei ahi. Lhagao Theng ahung lhun theina dingin seijuiten tantih neilouvin
taona amang jingun ahi. Lungil tah mong monga taona iman teng Pathenin
aphat le anidan kitoh chetna lampi eihin lhunlutpeh diu ahi. Ajonapenin
Solchahte thilbol isimnaova ihin mube diu chu Pathenin mihemte dinga ipi abol
lam ti sangin mihem ten Pathen dinga ipi aboldoh uvam tihi ahi.
SONGPIJANG CHRISTA HOUBUNG THENG
PILHING SSC SOLCHAHTE THILBOL BUNG KHATNA
REV. SIEHAJALAM DOUNGEL
10th February, 2019 (Sunday)
Comments
Post a Comment