HOLY CHRIST CHURCH TRIBON (NEI)

SEPTEMBER KISUHALNA PROGRAM 2019 THUPI OUTLINE
THUPI: PATHEN LUNGDEI (Matthew 6:10)


2. Thilsem jousehi Pathen lungdeija kon kisem ahi (Gen. 1: 31; Daniel 4:35; Rome 8:28)

Thilsem jouse kichai chun Pathenin Athilsem jouse chu aven ahile Alungdei bangtah a kisemdoh ahi amuphatnin akipah in pha asan ahi. Pathen lungdei hi mihem chung lele a hilouvin, thilsem jouse chunga jong ahi. Eiho mihem te dehset vanghi Athilsem lah a Ama lim le mel a A lungdei bangtah a asemho chu ihiuve. Thilsem jouse ngailu ding le aching tup dinga Pathenin Ama lim le mel-a eisem u ahi.

Nangma a kimunemna, kideimona, hatmona aumteng geldoh jing ding chu Pathenin Alungdei bangtah a eisem’u le Ama dinga thupi tah ihiu suhmilou ding ahi. Ajeh chu Pathen hin eiho jouse dinga aphapen dinga natong ahijinge. Leiset ahijeh in apha le aphalou umnantin, hinlah Pathen lungdei bol jing te chu Pathenin phatpha agonpeh jinge tihi Rome 8:28 munhin kichehtah in aseidoh in ahi.

3. Chonset jeh a Pathen lungdei changjoulou  (Ps. 51:5; Rome 5:12; Rome 5:19)

Pathenin thilsem jouse chu Ama lungdei bang tah a asem ahi vangin, phatchom khatjouvin chonsetna chu mihem sunga ahunglut in Pathen lungdeija konin kigam lhatna ana umtai. Hiche kigam lhatna chun chonset soh a pang eiso del taovin ahi. Chonset soh a konna hung kinungle louho chu pathen lungdei chang joulou ahitaovin ahi.

Ahile iti Adam chonsetjeh a tuni phatna keima hi Pathenin chonse a eisimtha thei ham? Tobang thudohna hi mitamtah lungsunga um thei ahi, tobang thudoh a-hilchetna theipen chu nitinna chonsetna ibol jinghou hin Adam chonsetna chu eiho a aumjinge tihi selthei ahilou dan eimusah un ahi.

Chonset jeh'in Pathen lungdei changjoulou hita jong leuhen, Jesu Christan Pa akonin themchanna kinepna eihin pohlutpeh un ahi. Ngaidam eichanun tonsot a hinkemlou eipeuvin ahi. Tomngai tah-a chonset ngaidamna ihollouleu Adam chonsetna jeh a thina chan thei ahi. Ama tahsan jouva Pathen kom ibel’ule Christa vanga tonsot hinkemlou ineidiu ahi

4. Lunghei’a konna Pathen lungdei chan theina (Luke 15:21; Luke 18:13; Luke 19:8)

Pathen lungdei chan theina ding lampi chu LUNGHEI ahi. Chunga Bible changho akonna hi Lunghei jeh a Pathen lungdei achan dannu muthei ahi.
1. Chapa vahmangpa:
a) Amasan ilungel a kisihna le lungheina aum masah angaijin ahi. Luke 15:17
b) Lungheina a konna kipatdoh a Jesu henga lam jot angaijin ahi. Luke 15:20.
c) Ilungheina thu phondoh angaijin ahi (Lk 15:21)

2. Kai Dongpa: kaidongpa hin asuhkhelna ho Pathen hengah aphongdoh’in ahi. Pharisee pa vanghi aphatnaho phongdoh dinga houinna hi cheji ahiuve. Lungheina dihtah chu ithemchan’a ho phondoh hilouvin, ichonsetna phon dohjoh hi ahi.

3. Zacchaeus : Zakai hinkho a jong lungheina dihtah aumdan akimun ahi.Mipin Zakai chunga lungel anei dannuva konna hetdoh thei chu Zakai hi kaidong lah jong sumduloi tah ahi ding tahsan aumin ahi. Hinlah Jesu toh akimuto hin lamdihlouva sumthoi alaho adihloule, alesah kit ding angai khohdan ageldoh in ahi. Zakai hin lungsunga lungheina anei toh kilhonin polamma muthei jin jong atongin ahi. Jesu nungjui kiti jong hi ilungsung lele a lhing hilouvin, ilunga umpa chu mutheija sodoh angaijin ahi. Natahsanna chu mutheija um hinam?

5. Pathen lungdei changjoulou lhacha (Matthew 27:3-5; I Corinth 10:1-5; Hebrew 12:17; Matt. 18:25-34)

Pathenin Ama lungdei ja eisem’uva Ama deibang tah’a um dinga eisem’u chu ahi. Hinlah lungheina dihtah neilouho din Pathen lungdei hi chan thei ahije ti hi Bible chang ho a konna muthei ahi.

1. Judas Iscariot: Matt 27:3-5 sung hin Juda chun a-Pakaipa ajohdoh jouhin alungel a kisihna le lungheina aneinan ahi. Hinlah hiche alungheina chu atah ahiloujeh in ngaidam changjoulouvin ama le ama akithat tan ahi.

2. Israel te: Gamthi laija Pathenin Israel te apui chun Alhaving noijah ahoibit jingin, hinlah alungtah jeh un Egypt a konna hungdoh sese Joshua le Caleb tailou chu Pathen lungdeija gamtep gam lutlouvin gamthim lah a athisoh pa taovin ahi.  Hiche tobang hin Esau chung changa jong akimun, chule lhacha kitahlou pa hinkho a konna jong lungheina dihtah aumlojeh a ngaidam changjoulou hinkho mudoh thei ahi.

6. Pathen lungdei chan theina lampi (Matthew 11:28-30; Isaiah 55:1-3; John 6:35).

Jesu hi Pathen lungdei chantheina lampi ahi. Bible a hin Jesun  veltampi ama heng lang jon dingin mihemte akouvin ahi. Matt 11:28-30 sunghin Jesun anamkoljon na konin Pathen lungdei  ahillin ahi. Ngailut, thohat, suhdamna, le Pathen toh kichamna hinkho ho chu Ama namkoljon ahi. Namkoljon put kiti hi gihtah le hahsatah ahi hinlah nachang nahitapon Jesu toh naput khom ding ahi, Ama min jalla iput jing thei ding ahi. Masanga na namkoljon chu pannabei tobang anahi jongle Jesu to vang Pathen lungdei suhbukimna namkol hiding ahitai.

Pathen lungdei kiti hi tahsa lam sanga lhagao lamhinkho kiseina ahi. Tahsa in changlhah le tui jin akiva jinan, hinlah phatchom khat ding bou  ahiji. Hijeh a chu lhagao lamma hinna dingle vana ding changlhah chu amanbei, Pathen na konna ahin, tonsotna Alungdei chan theina jong ahi. Jesu tah chu ahi hinna changlhah ineitei diu chu.

7. Pathen lungdei lammah chon jouvin (1 Peter 4:1-2; 1 John 2:17)

Peter leh John hin Pathen lungdei amudan lhon hi ajat chombeh kitnin ahi. Amasan Peter in Pathen lungdei chan theina din amasa Jesu Christa thohgim banga thoh hahsa thoh ding ihiuve ati. Hiche thohna chun christa bang ihi theinao jong ahi atikitnin ahi. Hijeh hin Pathen lungdei boldoh ding hi koitapouvin abolnom lou ding bangin Peter hin aseijin ahi. Hinlah Christa nungjui dihtah hon vang Pathen lunglam ahipoule thoh ding jouse thoh jou dinga kigo jing dingin eitemuvin ahi. Pathen lungdei kitihi Jesu jalla chonsetna ho jojou ding tina jong ahi.

Tahsa lung ngaichatna, judon, chonpolche, jon thanhoi, nopsahna hohi phatchom khat dingbou ahi. Satan thaneina jong chuto bangma hiding ahi. Hinlah mitampin tobang nopsahna hohi ajona umtalou ding banga gel aumjin ahivangin tobang lungel neiho chun Pathen lungdei atodiu tahsan aumpon ahi. Ahin Jesu christa hinkho, athi, atho le Athutep ho akon chun Pathen lungdei beitih aneilou ding dan hi John nin aseidoh in ahi. Christian te dingin leiset nopsahna hohin tonsotna Pathen lungdei ichaan theinao lampi eipuilut thei ju ahi.

8. Pathen Lungdeija chonte chunga vangboh channa (2 Kings 4:8-17; 42-44; Ps. 34:10)

Pathen lungdei bol hi lhagao lamlele a sochatna ding hilouvin tahsa lang jenga jong Pathen phatheiboh chan theina ahi. Lengte nina bungli sunghin Shunem numeinun Pathen lungdei abol jeh a Pathen vangbohna achangin ahi. Amani nupa hi mihao satah ahi, ahivangin nupa hinkho a angaichatpen lhon cha hinglou ahilhonin ahi, lungel genthei tah a hinkho mang ahilhonin ahi. Amanu hi Pathen ging mi ahi. Amanuhin Elisha themgao chu ja tah le hongphal tah’in abollin ahi.

Pathen lhacha khat Pathen minna abolphat jeh in, Elisha hin asohpa henga hichenu dinga ipi bolpeh a pha ham adongtan ahi. Amanu chu chaneilou ahijeh in Pathen min panin chapa aneidin aseipeh tai. Asei bangin chapa aneijin, hinlah phatchom khat jouvin a ittah achapa chun anan athitan ahi. Achapa athi hi shunem numeinu chu alung nabehseh in Elisha komma achele Elisha in achapa chu akaithou tan ahi. Akipahna hi sangin te.

Hiche a konhin Pathen lungdei bolte chu Pathen vangboh achan dannu mudoh thei ahi. Chaneilou ahin cha aneisah in, acha athin, akaithoupeh kitnin ahi. Amanu hin ason sonna Pathen loupina amudoh ding tahsan aumin ahi. Akhatna in chaneilou cha aneihin Pathen phatna mudoh in tin, anina in acha athivanga hinna amu kithin beitih neilou Pahthen phatna mukitnin te. Hita hi Pathen lungdei chu chanbe chanbe jengah ahi. Pathen phatna chu agil be agil be jengin ahi.

9. Pathenin Abram akou (Genesis 12:1-5)

Pathenin Abram akouna a konhin pathen lungdei bolho chun ito bang hinkho aman diu mudoh thei ahi. Pathenin Abram chu ateppeh gam jon dingin anakouvin ahi. Amasan agam dalha ding, aninan a nammite, athumnan a insung mite. Pathenin Abram chu ajeh beija akou ahilou ihecheh un ahi. Tahsanna a kalsong ahi. Atahsan joujeh in achena mun jouse lamvai louvin Pathen umpina achangpeh in ahi.

Abram chun Pathen lungdei tohdohna dingin a dinmunna konin akipatdoh in ahi. Hinkho hahsa le nom achekhompi jing hi ama hinkho a konnin akimun ahi. Achapa changeijin jong Pathenin anathum’in ahile Abraham chun Pathen thupeh bang bangin anabollin ahi.  Abram in ama dei bol sanga Pathen dei bol ding agelkhoh joh jeh in Pathen vangboh ahinkho in achang thouvin ahi.

Pathen lungdei holna patepna tampi ajojouvin, Pathenin Abram chu lam chom chom in phathei ahinboh tan ahi. Chanei loupa chun chapa ahin neitan ahi. Gamphatah Pathenin apen, khonung geijin ason apahhon nampi lhing kisemdohna in anei jun ahi. Son le pah tampi aneijin ahi. Haosatna, thuneina, loupina le jabolna jong achangin ahi (Gen 15:14)

10. Pathenin eiho a konna  Adei aume  (Micah 6:8; 2 Chronicles 33: 12-13; Colossae 3:12)

Mitampin Pathen lungdei hi sum le pai, thahat le chonphat vanga muthei jin jong akigeljin ahi. Themgao Micah thuphon chun hitin ana seijin ahi, Pathen lungdei chu kilhaina gantha bolhatmanna chanthei dan ham tin Israel ten ana gellun ahi. Pathenin adei vang chu hinkho kikhelna joh ahi. Thildih bol ding adeijin ahi. Ngailutna chu alem bei hisah ding adeijin ahi. Nunem tah a Pathento chekhom jing ding adeijin ahi. Hicheho cheng hi niseh a hinkho manna a neijing ding ahi. Tuni hin mitoh nakah a chamna umnam? Nabolse ho nangailut jou hinam? Nunem na hinkho mandan naki hil jing hi nam?

Thusimbu nina lang chu ivetle Leng Manasseh in Pathen lungdei lou lamtah abol a konna kisih a kisunem a Pathen henga ngaidam athum hinkho a konin, Pathenin eiho a konna ipi adeiham tihi mudohbe thei ahi. Tobangma chun solchah Paul’in jong Pathen lungdei ibol diuho eihilbe kitnun ahi. Jesu christa hepina nei ding, ngaidam theina lungput nei ding, ngailutna a lam jot ding, chamnan ilungsungu vai ahom ding, kipah jing thei got ding, Pathen thusim khohsah jing ding chule Jesu dinga hettosah ihi het jing ding ahi.

11. Nitinna Christa Thingpel kiput (Matthew 16:24; Mark 8:34)

Thingpel kiput ding tihi thingpel lim semma putput jeng ding tina ahipoi. Amasa penna eima tahsa ikisona jouse suhmil masah ngai ahi. Ahaopen pa jong agentheipen toh kivop thei ding, achingpenpa jong angolpenpa toh kivop thei ding tina ahi. Kithupisah tah a thingpel put thei ahipoi. Mi dinga jong put thei ahipoi, min eiput peh thei, eiputhu thei jong ahipoi, eima chamtah in kiput ding ahi.

Thingpel pujingho kihetna chu Jesu Christa banga gentheina jouse thoh nom jingho ahiuve. Jesun jong thingpel aput theina dinga vanna alal touna loupi ahin dalhah a mi noinungpenna ahung banga, thingpel pu ho chun amihem lungul jouse sumil’a aput angai ahi. Thingpel put hi nemcha hinkho man ding tina ahi. Satan galjona dinga manchah phapen chu thingpel ahi. Thingpel put hi mihem vet dinga ngolhoi thu himai thei ahi, ahin apuho chun achunga thutah aum dan aheuvin ahi. Thingpel pujing michun Pathen lungdei abolnom jingin ahi. Thingpel pu ding chu kipeh theng ding tina ahi.

12. Paul thuhil a konna Pathen lungdei kihilna (1 Thessalonica 4:3; 1, 1 Thessalonica 5:18)

Solchah Paul in Pathen lungdei thu a hin amasan thenna langin aseijin ahi. Hiche aseina ajeh chu mihemte hi Ama lim le mel a asem’a konna hetchen thei ahi. Pathen chu atheng ahin Alim le amel a asemte jong chu athen diu adeidi mong ahi.
1. Paul in Jonthanhoi a konna kikangse cheh dingin aseijin ahi. Thengna hin Pathen lungdei lampi a eipui thei diu ahi.
2. Phat tin le imalam jousea thangvah jing ding chule kipahna hinkho manjing hi Pathen lungdei ahi. Kipahtah a taona a pang jing ding tina ahi.
Paul mu dungjuijin Pathen lungdei hi Christian khatnin anei tei dinga um ahi.

13. Pathen toh kinai jing hinkho (Ps. 84:10; Jacob 4:8)

I in chu sedehduh jongle I in ahijeh in mun dang jouse sangin nom akisa teitei jin ahi, chuto bang chun Ps sunpa jong hin Pathen toh kinai jing nom ho chun mundang jouse sanga Pathen Houin alhangai tei tei jiuvin ahi ati. Loi phalou toh kivop sanga Pathen houin na um pha asajon ahi.

Jacob in Pathen toh kinaijin theina dingin lampi nga eiseipeh un ahi. 1. Pathen henga kipeh lut ding. Athupeh jouse jui ding. (v-7), 2. Satan chu nomang ding. Satan chu phat ongkom pelou ding tina ahi. 3. Na khutnu suthengun. Nachonsetna jouse sopthengin chutile Pathen thenna chun naumpi jing thei ding ahi. (v-8), 4. Nabol ho phondoh ding kicha hih in. Kisihna dihtah hinkho neijing thei ding. (v-9). 5. Pathen mitmun kisnem in, chutile Aman nadop sang ding ahi. 

14. Nakou pao Pathen Athen bangin nangho jong thengun (1 Peter 1:14-16)

Israel te Pathen le Eiho Christa houbung te Pathen hi Pathen theng ahi. Pathen dangho banglouvin hinkho kal choina a jeh tah a hinkho manding dang hi thupi asan ahi. Pathen dangho banga gal, jonthanghoi le thangthip bolnom Pathen ahipoi. Pathen dang thisanna kilhaina thupisah pathen ahipoi. Aman angaisang chu amiten Ama banga hinkho aman diu hi ahi, hichu Thengna ahi. Aman thutah le hepina adeijin, anungjui jouse michang cheh a vetup jing ding anom’in ahi.

Ama banga hinkho mang ding ihiuvin ahi. Amasa Lungsung thenga hinkho mangdoh thei ihi diu ahi. Anina a tahsa polam’a mutheija thenna hinkho mang thei ihi gotdiu ahi. Athumna a lhagao lam’a hinkho theng inei diu ngai ahi. Pathen kouna changkha nahi a, thenna hinkho nangaisahlou le tuni phatna hi kigel thah kit dinga thupi hin ei tiemnom nao ahi.

15. Pathen kouna changkha ho chu Pathen lungdei changkha ahiuve (Mark 3:13; Acts 2: 1-4; Roman 8:30)

Seijuite hinkho hi ithangset cheh diu tahsan aumin ahi. Ajeh chu Amaho hi Jesun akam cheng tah a Ama lengam’a natong dinga akou ana hiuve. Pathen kouna changho chu Solchah akitiuvin ahi. Hiche umje chu Pathen kouna chang hon atoh diu thupipen chu Pathen dinga solchah phapen ahidiu hi ahi. Solchah hina dihtah tongdoh ho chu Pathen lungdei changkha ho ahiuve. Jesun mipi akou chun Jesu heng lam ajonnun ahi. Mipi hin kouna aw chu kichehtah a ajah u hiding tah aum’in ahi. Jesu Christan tuni hin kei le nang phatinin eikou jingun najah jing hinam.

Solchahte chu Pathen lungdei ja hinkho amanjehuva Pathen kouna achannu chu Pentecost nikho nin akimube theijin ahi. Seijuiho chu lhagao thenga konna kouna achangun mihem tampi kom’in hettosah in apangun ahi. Christa houbung te dingin Lhagao theng thilpeh ichanhou hi Pathenin eikounao ahi iti thei diuvem? Lhagao theng kouna ichannu le seijui te banga hettosah a ipan diu hi tuni phatna athahbeh a igeldoh kit diuvin dei aumin ahi.

16. Houbung Pathen deija khantousah ding dan (Ephesus 4:11-13)

Mimal hinkho a Pathen lungdei mandoh ding athupi bangin Houbung jong Pathen lungdeija akhantou angaikhoh in ahi. Eima mimal cheh a Pathen lungdei ithodoh thei teng Houbung jong Pathen lungdeija khantousah ding hi athupin ahi.

Christa minna japi kipum khatna chun mimal natohho chu suhnoh sahlou ding ahi. Houbung hi Pathen lungdei banga akhantouna dingin Lhagao thengin mitin hi thilpeh chom chom apen ahi. Hiche thilpeh ho chu imanchah cheh diu hi pathen lungdei ahi. Lhagao va konna nangma thilpeh nachan chu ipipen ahi nahet chen thei hinam? Nakihet chenle hiche thilpeh chu mang chan lang tongin. Nahet chenloulaile Pathen hengah taovin kithumin, loilepai henga kithopina hollin, houbung lamkai pastor, upa ho kommah hollin. Namudoh teng houbung hatna dingle machalna dingin mang chan.

Houbung ading banga akhantouna din Pathen thun kivaihomna eipeuvin ahi. Hiche kivaihomna a hin toh ding chom chom eipeuvin ahi. Abang evangelist, teacher, vaihom theina, neito a kipe chule adang dangho ahi. Hiche ho jouse hi mikhat changseh in abolsoh ding hile phatchom kahlouvin alolhingpen umlouva angahdoh ding ahi. Hijeh a hi Pathenin japi natong khom dinga houbung mite ibonchaova umkhom ding le tongkhom dinga eikouvu ahi.  Khat nin toh khat abol le khatnin adang khat abol a, hita chu pangom’a Pathen lungdei khatnin ajolel chu itohdoh thei ding ahi. Pangom a natoh khom chi Jesu Christa toh tongom ihinao jong ahi.

17. Insungin Pathen natoh (Joshua 24:15; John 6:67-68).

Leiset chunga koi dinga natong ihiuvam? Tuni a hi igelchen cheh diuhi i-thupi un aseidoh nompen hijah ahi. Isareal te jong chun Jehovah Pathen akilhen diu ham? Ahiloule namdangho Pathen semthu ho akilhenjoh diu ham? chu Pathen na konna thudoh ahi. Tunin kei le nang jong eima deilam tah le ithanopna langa Pathen ihou di ham? Eima dei deija hinkho iman ding ham? tihi ikidoh diu dei aumin ahi. Chamlhatna eikipe ihijeh un hoi chepen ikilhen ding ham, kei le nangma thu thu a um ahi. Joshua hinkho hi veleu hen anamite hin Pathen dang dangho jen dinga akilhen nuvin akilangin ahi, hinlah ama leh a-insung mite vang chun Jehovah Pathen joh ajuidiu dettah a atuh dannu akimun ahi. Joshua hin ahinkho tah in lamkai pha ahina aphongdoh in ahi.

Tribon sung insung tin jong tunin gelpha kitnute, insah inlhang ho chon chona ichon diu ham? Pathen deijoh hol a insung ichon diu ham? Joshua banga i-insung mite jousen ilampi jotnao thakhat hinam? ti hi gelkitnute. John gospel lang chu ivetle Seijui phabep in Jesu adalhah vanguva Seijui Peter le aloihon Jesu atuhchah dannu akimun ahi. Insungin Pathen na itoh khom theinao penu chu Jesu Christa hi alaija pansah jing ding hi ahi.

18. Pathen lungdeija chate khoukhah ding (Proverb 1:7-19; 3:1-18; 5:1-14)

Tulaija minu mipa te lungel le thasen napen chu chate hinkho chunga ahiding tahsan aumin ahi. Chate hin aneovuva konna Pathen hinghi kicheh tah a ahetnu angaijin ahi. Tulaihin chapa/chanu tamtah tahsa a vet dingin amidoh un hinlah Pathen he alhom taovin ahi. Tahsa langa alolhindiu igelkhoh banguva lhagao lam’a jong Pathen lungdeija achondiu hi gelkhoh ding athupi in ahi.

Proverb 1:7-19 sing hin michingpa chate khoukhahna a thilni aseidhoh nom in ahi. Akhatna in 1:7-9 chaten chihna, themna, hetna, lolhinna anei masanguva Pathen jaje ahetdiu hi athupipenin aseijin ahi. Imalam jouse a Pathen tahsan jouva Ama neimasah ding ahi. Anina in verse 10-19 sunghin michingpa hin chate Pathen lungdeija akhantou theina diu chu minu le mipa ten umchanpha ibol’u amuva konna hiding ahi ati. Chate hin seitho sanga inun channuva thilpha aha copy joh uvin ahi. Pathen jana neitah a ibol u le amahon jong ahinja jeng diu tina tobang ahi.

Proverb 3:1-18 sung hin jong chate hin ahinkhouva Pathen akoimasah diu dan ahillin ahi. Pathen amasa akoi thei tengule tahsa le lhagaova Pathen na konna lolhinna chun aumpi jing diu ahi. Proverb 5:1-14 sunghin michingpa hin chaten hinkho amanaova thenna hinkho athupi dan hi numei kijohnu a konin ahillin ahi. Atah mongin jong chaten tobang chonsetna kul a alhahnadiu hi nailamcha amasanguva um jing ahi. Jonthanghoija akipal khah diuhi ahinkhouva hinkho suse thei ahidan mudoh thei ahi. Tobanga chonchan hoilou abol jom jingule nikho le phat kikhel thei ahi tihi chang 11-13 sunga mudoh thei ahi. Hijeh cun chate hi achih thei nunguva Pathen lungdei amahon ahinkihol diu ngahlouvin, eiman ikopeh thei laija hi kohpeh a khoukhah ding hi athupi in ahi.

19. Maryn aphalai akilhen ahitai (Luke 10: 38-42)

Mary le Martha hin Jesu angailu gel lhonin ahi. Ani lhonin Jesu chu amani hina thei lamdol’in ajen lhonin ahi. Hinlah Martha hin Maryin Jesu ajen danhi ama jendan sanga dihloujep a amun ahi. Adih tah aseidin Martha joh chun amaljin ho phat pemasa louva ama lunglamjoh a ajen masah joh ahidan akimun ahi. Kei le nang jong Jesu dinga na itoh jing laija hi eima lungotpa a hatoh a itoh a amatoh taokhomna phat, umkhomna phat hi pedohlouva ium jengam? Pathen na itohna houhi eima chang phatchomna dinga tong ihi khah jeng theiju ahi. Jesun Martha natoh chu adihpoi atipoi, Jesun aseinom pen chu bolmasah ding chu akilhen them ding chu ahi. Amin maimaija pathen natoh kiti chun Martha banga kigelna um thei ahi.

Hijeh chun nitin hinkho lamjotna munna amasa Jesu koi ding hi athupin ahi. Jinkah ithotho le mobile ivet masanga Jesu, nikho imanpat masanga Jesu, Facebook, Watsapp ihon masanga Jesu apan angaijin ahi.

20.  Na hatlaijin nasempa lungdei bol’in (Ecclesiastes 11:9-12:1; Genesis 39:2)

Thuhilpa hin upat nung sanga khandonglaija thilpha bol ding athupidan ahillin ahi. Khandonglai phat achom dan jong ahil kitnin ahi. Phat lah a phat nompen, phatlu pen chu khandonglai phat hi ahi. Upat nunga natahsa, nalhagao hinsumo thei dingho chutoh hinkho mangkhom hih in, achutiloule upat lam ahiteng hicheho chun ahinkahset ding umsa ahi. Nomtah in hinkho mangin ati hi thilpha ho chu chimtih neilouvin Pathen neipum in bol bol jengin atina ahi.

Pathen beija hinkho man kiti chu hahsatna kijet hiding iteh nung teng hinkho chu panna beibep a imu ding ahi. Khandon laija konna Pathen alaija koi ho vang chu tehnunga kinepna abei teng jong Pathenna konna kinepna pa chun alungel’un chamdel a aum sah jing ding ahi. Khangdong hinkho man hi thanop umtah ahi, ahin thanopna ho chu eisempao deibanga iman khahlouvule tonsot geija hinkho channa ikilamdoh theiju ahi. Phat jouse  na deitah a naman theilaijin Pathen dingah atamjo pedoh go jingin. Aphalou lam’in phatho mango hih in, pannabei ho in naphatho mang hih in. Pathen lungdei bol ‘in. Joseph hinkho chu veuhite. Khangdong cha ahivangin alaija asempa Pathen akoijeh in chonsetna theiho jouse in ajammang’in Pathen abel’in ahile Pathen pahtheiboh achang in, Pathenin aumpi jingin ahi.

21. Pathen nam lhen te chu hatjing ding ahiuve (Joshua 1: 1-10)

Moses pul adoujouvun  Isaael te chu Jordan vadung solammah aumna laijun ahi. Mose banna Israel te lamkai dinga Pathenin akou chu Joshua ahi (Deutronomy 34:7-80) Joshua chu Pathenin anamite lamkai dinga alhen ahi (Number 27:18-23). Mihem hijatlah a Egypt a konna hungdoh Canaan gamlut chu Joshua le Caleb bou ahi. Josuha chu kum somli val Mose kithopi in ana pangin ahi. Pathen atahsan na lhaso lou lamkai ahi.

Israel nampi ahatna dingin Pathenin alamkai dinga alhen hi kichiltah a alhen dan akimun ahi. Joshua in mihem hijat ahetchenlou nao gamma alamkai ding hi igelpehle lung jing umtah ahi. Hinlah Joshua chu Pathen hingjing toh umkhom ahijeh in kichalou le meisan lou hellin nampi thahatna dingin pan ala jingin ahi. Pathenin Joshua jalla nampi aumpi banga chu tuni phatna jong hi houbung hi Pathenin aumpi nom jingle ahat dinga adeijing hijah ahi. Joshua in anamite ahat jingna diuvin Pathenna konna thupeh phabep amun ahi.

1. Thahat tah a pang jinga, hangsantah a lungel aneijing ding adeije ajeh chu amasanguva athilto diu chu anom hilou ding ahi. Pathen lhen houbung chu Israel te bang Pathen lhagao theng songa thahat tah a pang jing diu ahi.
2. Pathen thupeh anit jing diu ahi. Kivaihomna khantouna dinga Pathenin thupeh eineihou hi tuhchah a nit jing ding tina ahi.
3. Pathen thu sim jing ding. Christian hinkho a satan gal jona theipen chu Pathen thusim jing ahi.
Houbung chu hathen itile Josuha thuhil banga hi panlah angaijin ahi. Vannoi vetdingin ngolhoi thu hijongle Pathen mitmu a adihbol dingpa chu gelthupi joh ding ahi.

22. Pathen lungdei bolte chu Amatah in achen khompi ding ahi (Rev. 21:3; Leviticus 26:11-12)

Alungdei achamkimna dingin Pathenin Achapa ahin sollhan, mihem bangin ahungin eihung chenkhom piuvin ahi. Pathenin achenkhompi holah a chun chamna, hoidohna le ngailutna aum jingin ahi. Tuni hin mutheijin Pathenin eichen khompi thei tahih jongleu mutheilou Lhagao Theng chun nitin phat tinin eiumpi jingun ahi. Pathen miumpi na hi tahsa hinkho sung lele hilouvin thijou nunga jong tonsotna achenkhompi ding hijah ahi. Pathen chenkhompi theija hinkho iman hinam?

Pathenin amite (Israelte) henga chun Ama umpina achan theina diuvin Pathen lungdei abol diu le abollou diu ana pen ahi. Amaho khanga Pathenin adeimo pehpen chu lim semthu hou ahi. Isarel te chu Pathen toh achenkhom theina diu chu athupeh anitdiu hijah ahi. Ama thupeh anitnule tahsa le lhagaova Pathenin phathei aboh diu dan Leviticus 26 sunghin akimun ahi. Phathei abohna lah-a achungnung pen khat chu Pathenin achen khompi diu chu ahi. Pathen chenkhompi kiti chu amite chun ama lungdei lam abol jing diu tina ahi.

23. Keidei hilouvin nang deijoh hihen (Mark 14: 36)

Pathen lungdei juilhung hi thil nombehseh hilou ding ahi. Jesu jeng jong chun atahsa tah’a agihsah dan akimun ahi. Mihem ten jong hahsa isah phatnu umding ahi, hinlah suhmil lou ding chu eihon ipoh u hi eiho a lele a ahin, Jesu vang chun vannoija thilsem jouse dinga apoh ahi.

Pan agonpeh athohna ding hi Jesun kichen tah-a ahet ahi. Tobang thohna nasa athoh ding chu nomlou ahi, hinlah Atao chun Amadei hilouvin Apa deijoh hidingin akoijo tan ahi. Jesu minna thina changei tolah a napanlou maithei ahi, ahin nitinna boina le hahsatna nato jing thei ahi. Navet thada pen jong chu nangailut bol ding phat naumsah angaijin ahi. Hijeh chun Jesun eiho dei hilouva Pathen dei’a hinkho iman jing theina diuvin thuli eihilbe nomun ahi. Akhatna,  kiging jing in umin. Lunglim geh a umjing dingin aseijin ahi. Anina, tao jing ding ihiuve. Athumna, gol le pai toh kihuto ding. Nahatmo teng nakithopi ding neijin, chule mijong kithopi gon. Alina, Pathen nin nadeipeh banga hinkho man ding ti in. Nangma dei banga bollouvin pathen dei bangin bollin chutile Pathen lungdei bol nahi ding ahi.

24. Eingailu a chun Kathupeh anit ding ahi (John 14:15; Matthew 22: 37-39, Luke 10:30-37)

Jesu leija alen lai a Aseijuite adalhah ding konhin  ngailut thupeh ana neijin ahi. Tahsa in dalha tajongle aumpi jing diu thumop them Lhagao thengin aumpi jing diu thupeh ahi. Lhagao theng umpina ahet jingna diuchu Christa angailut jingdiu hijah ahi, chule hiche ngailut aneinao kihet jingna ding chu Athupeh ho anitnuva ajui jing diu ahi. Jesun eingailu chun Kathupeh anit ding ati hi ipi Aseidoh nom ham veuhite.

1. Angailuho chun athupeh aniu diu hijah ahi. Hiche umje chu Jesu chu eihon ingailutlou mannuva ama chun eingailut lou diu le Ama chu ngailut hilou ding tina ahipoi. Amavang Aloupina le achoiatna pa jalla eihon ama ingailut joh diu ahi. Chule Athupeh chu ipi ham itile ilungthimpumpi, ihinkho pumpi chule ihetna pumpi ngailut ding tina ahi. Abanin eima ikingialut banga midang jong ngailut ding tina ahi.
2. Athupeh nitho chun Angailutnu ahi. (John 14:21)
3. Angailutho chu Jesun achenpi ding ahi. (John 14:23)
4. Ama ngailu louho vang chun Athupeh anitpon ahi. (John 14:24)
Jesun ‘eingailu’ atihin Ama chu aleng le ahuhhingpu a kisan ding, thiljouse sanga amasa Ama koi ding, Amatoh kiguijop hoina nei ding tina ahi. Hijeh chun Ama ngailu jouse chun lhagao theng umpina aneidiu, tonsotna vangam inom’a Pa Pathen toh chengkhom diu ahi.

25. Thingpel thu chu amangthaiho dinga ngolhoi tah ahi (1 Corinthian 1:18)

Thingpel thu kiti hi ipi mong aseina ham tihi solchahten Pathen na atohnao, Pathen thu asap phongnaova konna mudoh thei hinte. Akhatnan, Pa athupeh lah a Jesu hung ding kiti chu ahung lhung ahitai. Aninan, Jesu chun hinkho lhingset amangin, athin chule athoudoh kitnin ahi. Athumnan, themgaoho thuphon jouse chu Jesu christa ah agui lhung tan ahi. Alinan, Hiche Jesu chu khatvei hungkit tei ding ahi. Angana, mihon lung aheijuva Jesu akisanuva thutep peh Lhagao theng akisan diu ngai ahi.

Hijeh chun tobang cross thu chu Jews te dingin ngolhou thu ahi, ajeh chu Pathen chapa michonseho thina thingpel a athi ding chu thil hitheilouva agel’u ahi. Tunin jong Tahsa chihna neijousen phat tinna hiche cross thu seisei jeng ding hi, mimunem, mi nuisat, ngolthubuh a gel tamtahpi um ding ahi. Jesu christa tahsan jouse dingin Bible hi ngailutna lekha ahin, hinlah Ama ngailutna helouho dingin hiche ngailutna lekha thu hi ngolhoitah thu ahi. Thingpel thu isap phong diu hi Pathen lungdei hijah ahi ajeh chu atsahsan ho dinga hatna ahi.

26. Vanna um kapa lunglam bolpa/nu bou chu ati (Matthew 7:21)

Mitamtah in mithemho bangtah in akisei thei cheh in, hinlah atohdoh imacha umlou akitam in ahi, vangam thu houlimje them jouse chu vangam chu amaho a ding tina ahipoi. Jesun aseitho sanga tohdoh ding hi Agelthupijon ahi. Thutah chu seidoh tho gotlouva tohdoh tho ding ahi. Itahsan chu atoh to kilhon jing ding tina ahi.

Mi abang khat chu Pathen thu a lunglut kisatah a hinkho mang aume, hinlah Christa toh kiguijop hoi neilou aum thei kitnin ahi. Thutan nikho teng chonphatna iboljeh a them chang ding ihitapon, Jesu Christa toh kicheh a kihetna inei le ineilou vin bou apoh ding ahitai. Christa itahsan nao jalla bou chu socha ding ihiuve. Pathen lungdei bol hi geltho le seitho mai hilouva Ama lunglam’a tohdoh tei ding ahi.

27. Thudih chu vadung twilong bahsah un (Amos 5:24)  

Pathenin alhem le jouva Amahou ding hi adeiloupen thil ahi. Amos khanglai hin Israel te lah in chamna le lungmonna anaumin ahi. Hinlah society sunga chun thudih analhom lheh in ahi. Akhatnan business bolhon athilte nao adihlouvin amangun amaho lapna dingin amang chaovin ahi. Neh le donin papsetna anaumin ahi, ahaoho hao cheh cheh agentheiho genthei cheh cheh anaumin ahi, Pathen dinga thilto ho jong kiletsahna ding ngena toh ana tam’un ahi. Gamsunga thudih umlou chu mihem ho kah a kibung khenna aumin, chule Pathen lunghanna jong mihemho chungin alhunlon ahi. Tobang thudihlou chu Israel ten ajom jingule anam chunguva Pathen lungsatna alhun ding hi Amos themgao in kichen tah in ana seidoh in ahi.

Pathen thutan nikho ding chu Israel ten angah lheh un, hinlah amahon ahetlouvu chu hiche thutan nikho chule Pathenin thutah a thu ahin tanna, thudih a hinkho manglou se chunga gimna alhun ding chu agelphapouvin ahi. Pathen adihlou lam’a houkhah ding hi hinkho a kichat umpen khat ahi, chule eima phatchomna dinga Pathenna dinga kipeh hi chonset ahi. Pathenin lungthelsel’a ama hou ding adeijin ahi, phatlhem a lakisa jong adeipoi, houin sunga vethoi hoina dinga umchan na tho am ahiloule Pathen dihtah hou nahi hinam kikhol hite. Insunga nulepan thutah a vai ahom ding hi Pathen lungdei ahi. Houbung sunga lamkaihon thutah kenga vai ahom diu hi Pathen lungdei ahi. Society a houbung mite jousen thutah hi hinkho a ipohdoh diu hi Pathen lungdei ahi.

28. Pathen lungdeilouva konna a lungdei lam’a kiheidoh hinkho (2 Samuel 12:13; Ps 51:1-8)

David hin Uriah atha le ajinu achonsetpi jeh in a insungah akhang khangin Pathen lunghanna ana chun ahi. Toltha a thina a-insungah ahung lhung jingin ahi, a insung mite tah amadouvin ahung pangun ahi, ajite ho lahpeh in aumin ahi, achapa masapen Bathsheba athin ahi. David hin Pathen lungdei lou lam hi agu natdan anahechenle hichanna achonset dinghi tahsan aumpoi. Tunin vang keile nan dingin Davidna konna Pathen lungdeilou bol sanga bolou ding kichen tah in eihil taovin, bol teitei angai tapoi.

Hita chonsetna konhin David nin Pathen lungdei lamm’a lungel ahinheitan, hichena ding chun ps 51 hi anasunin ahi. David chu kisihna dihtah beh aneije tihi ps 51 munna hi muthei ahi. Achonsetna chu koi dang ngohlouvin aman Pathen douna’a chonse ahidan aphongdoh in ahi. Chonsetna kiti hin aphabep umlouva midang jeng dinga jong thina changei ato thei ahi. Hinlah hetlouva chonse inahi jeng tahle lungel dihtah mong monga kisihna neiho chu Pathen ngaidamna achan joujiuve. David chonsetna jong chu jon, toltha ahi jeng vangin lungheina dihtah aneijeh in Pathen lungdei achang theijin ahi. Kisihna dihtah aneikimu na chu David nin tobang chonsetna chu ahinkho bei nigeijin abolkitapon ahi. Chonsetna lungput ahung umji hi Pathen douna a chon ding kahi ti geldoh a jamsan ding aphan ahi. 

29. Nalungthim pumpin Pakai tahsanin (Proverb 3:3-6)

Pathen lungdei chan theina dingin kitah tah le ngailutna neitah a hinkho man angaije tihi thuchih thuhilpi khat ahi. Kithana le ngailut hin atoh le nunchan ahop ahi. Ngailutna neimi chun ngialutna angaisang keu hilouvin  ngailutna le hongphal tah in nunchan athon ahi. Mikitah chun kitahna athupidan atahsan keu hilouvin midang dingin jong thutah aholpi jin ahi. Lungthim pumpi a Pakai tahsan ding kiti hi lungel a geltho maile kam’a seitho maija lhing ding hilouvin, ihinkhouva ngailut le kitahna hi pohdoh tho ding hi athupijon ahi.

Mihem in hinkho boina ito teng adihdingpen geldoh theilouna akineiji in ahi. Koima itahsan theilou kom jong aumjin ahi. Pathen jengjon itahsanlel phat aumdapon ahi. Ahin tuni thuchih in eihil nom’u chu Pathenin imajouse kei le nang dinga aphapen ahenai tihi akimun ahi. Eima gel chu adihlou, alhinglel um thei ahi, bukim keija Pathen tahsan jouva Ama a kingaplhah thei angaijin ahi. Taona a pathen kommah iboinaho seidoh angaijin ahi. Bible hi lampi eihil diuva manchah jing ding ahi. Chutengle Aman lampi dih a eipuidiu chule eivenbit jing diu ahi. Pathen puihoina ichan theina dingin imalam jouse a Pathen imasatsah jing diu ahi.

30. Thilpha boljeh a genthei thoh hi Pathen lungdei ahi (1 Peter 3:13-17; 2:15; 2:20)

Mitamtah in Pathen nung juihi haosatna, damtheina le nopsahna bou mudin ageljiuvin ahi. Hinlah adihtah a seidin Christa minna hinkho kipehdoh hi nopna jeng jeng sangin hasatna tampin alhonkhompin ahi. Itahsanna kipatepna mun tampi um thei ahi, jolel hel lhepna aumlou vangin mihem tampin akichim jin nemlhahna in apang khajitan ahi. Christian te dinga thilpha bol dingpen chu ipi ham iti le, Jesu Christa a huhhingna thu hettosah ding ahi. Christa a kinepna chu nangma a um hinam? Christa in nangma dinga thilpha abolho sei ding nanei hinam? Mi naseise umthei ahi, ahin thilpha bolna chu chimtih neilouva nabol jingle ol ol a hicheho chu hung mang ding ahi chule seisetna chung vumma chonna hinkho man dinghi athupi in ahi. Christa minna thilpha boljeh a thina changei ito khah ta jongle Pathen lungdei lambol ihiuve.

Ichunga natongho bolsetna le muthadana umjongle amaho noija ilutdiu chu thilpha ahi ajeh chu amaho noija lut chun Christa minna thilpha ibol jalluva chu amaho chu Christa henga puilutna umtheijo diu ahi. Tukum a ithupi u Pathen lungdei kiti hi achom lam tah a seidin ihinkhouva Christa kipahna thupha hettosah ding hi ahi. Hinlah hiche hettosah ding chu lam chom chom umthei ahi, hapta masapen chun Christa henglam jot dingin ihin seijun ahi, hapta nina Pathen lungdei lamma chon theina ding lam chom chom in ihin seijun ahi, hapta thumna chun insung, houbung, mimal a Pathen lungdei tohdoh theinaho ihin seikitnun ahi, alina in Pathen lungdei toh ho Pathenin lamchom chom a phathei aboh ding dan iseikitnun ahi, ajonan Pathen lungdei ho chu iti hettosah ding ham ti chu lam chom chom’in ihin seijun ahi. Hiche Pathen lungdei jouse hi tribon miten ihoubung chehuva ihin tohdoh ule tribon sunghi tahsa le lhagaova halna ichan ham’a ahung umdoh tei ding tahsan aumin ahi.

Comments

Popular posts from this blog