HOLY
CHRIST CHURCH TRIBON (NEI)
SEPTEMBER
KISUHALNA PROGRAM 2019 THUPI OUTLINE
THUPI:
PATHEN LUNGDEI (Matthew 6:10)
2.
Thilsem jousehi Pathen lungdeija kon kisem ahi (Gen. 1: 31; Daniel 4:35; Rome
8:28)
Thilsem jouse kichai chun Pathenin Athilsem
jouse chu aven ahile Alungdei bangtah a kisemdoh ahi amuphatnin akipah in pha asan
ahi. Pathen lungdei hi mihem chung lele a
hilouvin, thilsem jouse chunga jong ahi. Eiho mihem te dehset vanghi Athilsem lah a Ama lim le mel a A lungdei bangtah a asemho chu ihiuve. Thilsem
jouse ngailu ding le aching tup dinga Pathenin Ama lim le mel-a eisem u ahi.
Nangma a kimunemna,
kideimona, hatmona aumteng geldoh jing ding chu Pathenin Alungdei bangtah a eisem’u
le Ama dinga thupi tah ihiu suhmilou ding ahi. Ajeh chu Pathen hin eiho jouse
dinga aphapen dinga natong ahijinge. Leiset ahijeh in apha le aphalou umnantin,
hinlah Pathen lungdei bol jing te chu Pathenin phatpha agonpeh jinge tihi Rome
8:28 munhin kichehtah in aseidoh in ahi.
3.
Chonset jeh a Pathen lungdei changjoulou (Ps. 51:5; Rome 5:12; Rome 5:19)
Pathenin thilsem jouse
chu Ama lungdei bang tah a asem ahi vangin, phatchom khatjouvin chonsetna chu
mihem sunga ahunglut in Pathen lungdeija konin kigam lhatna ana umtai. Hiche kigam lhatna chun chonset soh a pang eiso del
taovin ahi. Chonset soh a konna hung kinungle louho chu pathen lungdei
chang joulou ahitaovin ahi.
Ahile iti Adam chonsetjeh
a tuni phatna keima hi Pathenin chonse a eisimtha thei ham? Tobang thudohna hi
mitamtah lungsunga um thei ahi, tobang thudoh a-hilchetna theipen chu nitinna
chonsetna ibol jinghou hin Adam chonsetna chu eiho a aumjinge tihi selthei ahilou
dan eimusah un ahi.
Chonset jeh'in Pathen lungdei
changjoulou hita jong leuhen, Jesu Christan Pa akonin themchanna kinepna eihin pohlutpeh
un ahi. Ngaidam eichanun tonsot a hinkemlou eipeuvin ahi. Tomngai tah-a chonset
ngaidamna ihollouleu Adam chonsetna jeh a thina chan thei ahi. Ama tahsan jouva
Pathen kom ibel’ule Christa vanga tonsot hinkemlou ineidiu ahi
4.
Lunghei’a konna Pathen lungdei chan theina (Luke 15:21; Luke 18:13; Luke 19:8)
Pathen lungdei chan
theina ding lampi chu LUNGHEI ahi. Chunga Bible changho akonna hi Lunghei jeh a
Pathen lungdei achan dannu muthei ahi.
1. Chapa vahmangpa:
a) Amasan ilungel a
kisihna le lungheina aum masah angaijin ahi. Luke 15:17
b) Lungheina a konna
kipatdoh a Jesu henga lam jot angaijin ahi. Luke 15:20.
c) Ilungheina thu phondoh
angaijin ahi (Lk 15:21)
2. Kai Dongpa:
kaidongpa hin asuhkhelna ho Pathen hengah aphongdoh’in ahi. Pharisee pa vanghi
aphatnaho phongdoh dinga houinna hi cheji ahiuve. Lungheina dihtah chu
ithemchan’a ho phondoh hilouvin, ichonsetna phon dohjoh hi ahi.
3. Zacchaeus : Zakai
hinkho a jong lungheina dihtah aumdan akimun ahi.Mipin Zakai chunga lungel anei
dannuva konna hetdoh thei chu Zakai hi kaidong lah jong sumduloi tah ahi ding
tahsan aumin ahi. Hinlah Jesu toh akimuto hin lamdihlouva sumthoi alaho
adihloule, alesah kit ding angai khohdan ageldoh in ahi. Zakai hin lungsunga
lungheina anei toh kilhonin polamma muthei jin jong atongin ahi. Jesu nungjui
kiti jong hi ilungsung lele a lhing hilouvin, ilunga umpa chu mutheija sodoh
angaijin ahi. Natahsanna chu mutheija um hinam?
5.
Pathen lungdei changjoulou lhacha (Matthew 27:3-5; I Corinth 10:1-5; Hebrew
12:17; Matt. 18:25-34)
Pathenin Ama lungdei ja
eisem’uva Ama deibang tah’a um dinga eisem’u chu ahi. Hinlah lungheina dihtah
neilouho din Pathen lungdei hi chan thei ahije ti hi Bible chang ho a konna muthei
ahi.
1. Judas Iscariot: Matt
27:3-5 sung hin Juda chun a-Pakaipa ajohdoh jouhin alungel a kisihna le
lungheina aneinan ahi. Hinlah hiche alungheina chu atah ahiloujeh in ngaidam
changjoulouvin ama le ama akithat tan ahi.
2. Israel te: Gamthi
laija Pathenin Israel te apui chun Alhaving noijah ahoibit jingin, hinlah
alungtah jeh un Egypt a konna hungdoh sese Joshua le Caleb tailou chu Pathen
lungdeija gamtep gam lutlouvin gamthim lah a athisoh pa taovin ahi. Hiche tobang hin Esau chung changa jong
akimun, chule lhacha kitahlou pa hinkho a konna jong lungheina dihtah aumlojeh
a ngaidam changjoulou hinkho mudoh thei ahi.
6.
Pathen lungdei chan theina lampi (Matthew 11:28-30; Isaiah 55:1-3; John 6:35).
Jesu hi Pathen lungdei
chantheina lampi ahi. Bible a hin Jesun
veltampi ama heng lang jon dingin mihemte akouvin ahi. Matt 11:28-30
sunghin Jesun anamkoljon na konin Pathen lungdei ahillin ahi. Ngailut, thohat, suhdamna, le
Pathen toh kichamna hinkho ho chu Ama namkoljon ahi. Namkoljon put kiti hi
gihtah le hahsatah ahi hinlah nachang nahitapon Jesu toh naput khom ding ahi,
Ama min jalla iput jing thei ding ahi. Masanga na namkoljon chu pannabei tobang
anahi jongle Jesu to vang Pathen lungdei suhbukimna namkol hiding ahitai.
Pathen lungdei kiti hi
tahsa lam sanga lhagao lamhinkho kiseina ahi. Tahsa in changlhah le tui jin
akiva jinan, hinlah phatchom khat ding bou ahiji. Hijeh a chu lhagao lamma hinna dingle
vana ding changlhah chu amanbei, Pathen na konna ahin, tonsotna Alungdei chan
theina jong ahi. Jesu tah chu ahi hinna changlhah ineitei diu chu.
7.
Pathen lungdei lammah chon jouvin (1 Peter 4:1-2; 1 John 2:17)
Peter leh John hin
Pathen lungdei amudan lhon hi ajat chombeh kitnin ahi. Amasan Peter in Pathen lungdei
chan theina din amasa Jesu Christa thohgim banga thoh hahsa thoh ding ihiuve
ati. Hiche thohna chun christa bang ihi theinao jong ahi atikitnin ahi. Hijeh hin
Pathen lungdei boldoh ding hi koitapouvin abolnom lou ding bangin Peter hin aseijin ahi. Hinlah Christa nungjui dihtah hon vang Pathen lunglam ahipoule
thoh ding jouse thoh jou dinga kigo jing dingin eitemuvin ahi. Pathen lungdei
kitihi Jesu jalla chonsetna ho jojou ding tina jong ahi.
Tahsa lung ngaichatna,
judon, chonpolche, jon thanhoi, nopsahna hohi phatchom khat dingbou ahi. Satan
thaneina jong chuto bangma hiding ahi. Hinlah mitampin tobang nopsahna hohi ajona umtalou ding banga gel aumjin ahivangin tobang
lungel neiho chun Pathen lungdei atodiu tahsan aumpon ahi. Ahin Jesu christa hinkho, athi, atho le Athutep ho akon chun Pathen
lungdei beitih aneilou ding dan hi John nin aseidoh in ahi. Christian te dingin leiset
nopsahna hohin tonsotna Pathen lungdei ichaan theinao lampi eipuilut thei ju ahi.
8.
Pathen Lungdeija chonte chunga vangboh channa (2 Kings 4:8-17; 42-44; Ps.
34:10)
Pathen lungdei bol hi
lhagao lamlele a sochatna ding hilouvin tahsa lang jenga jong Pathen phatheiboh
chan theina ahi. Lengte nina bungli sunghin Shunem numeinun Pathen lungdei abol
jeh a Pathen vangbohna achangin ahi. Amani nupa hi mihao satah ahi, ahivangin
nupa hinkho a angaichatpen lhon cha hinglou ahilhonin ahi, lungel genthei tah a
hinkho mang ahilhonin ahi. Amanu hi Pathen ging mi ahi. Amanuhin Elisha themgao
chu ja tah le hongphal tah’in abollin ahi.
Pathen lhacha khat
Pathen minna abolphat jeh in, Elisha hin asohpa henga hichenu dinga ipi bolpeh
a pha ham adongtan ahi. Amanu chu chaneilou ahijeh in Pathen min panin chapa
aneidin aseipeh tai. Asei bangin chapa aneijin, hinlah phatchom khat jouvin a
ittah achapa chun anan athitan ahi. Achapa athi hi shunem numeinu chu alung
nabehseh in Elisha komma achele Elisha in achapa chu akaithou tan ahi. Akipahna
hi sangin te.
Hiche a konhin Pathen
lungdei bolte chu Pathen vangboh achan dannu mudoh thei ahi. Chaneilou ahin cha
aneisah in, acha athin, akaithoupeh kitnin ahi. Amanu hin ason sonna Pathen
loupina amudoh ding tahsan aumin ahi. Akhatna in chaneilou cha aneihin Pathen
phatna mudoh in tin, anina in acha athivanga hinna amu kithin beitih neilou
Pahthen phatna mukitnin te. Hita hi Pathen lungdei chu chanbe chanbe jengah
ahi. Pathen phatna chu agil be agil be jengin ahi.
9.
Pathenin Abram akou (Genesis 12:1-5)
Pathenin Abram akouna a
konhin pathen lungdei bolho chun ito bang hinkho aman diu mudoh thei ahi.
Pathenin Abram chu ateppeh gam jon dingin anakouvin ahi. Amasan agam dalha
ding, aninan a nammite, athumnan a insung mite. Pathenin Abram chu ajeh beija
akou ahilou ihecheh un ahi. Tahsanna a kalsong ahi. Atahsan joujeh in achena mun
jouse lamvai louvin Pathen umpina achangpeh in ahi.
Abram chun Pathen
lungdei tohdohna dingin a dinmunna konin akipatdoh in ahi. Hinkho hahsa le nom
achekhompi jing hi ama hinkho a konnin akimun ahi. Achapa changeijin jong
Pathenin anathum’in ahile Abraham chun Pathen thupeh bang bangin anabollin
ahi. Abram in ama dei bol sanga Pathen
dei bol ding agelkhoh joh jeh in Pathen vangboh ahinkho in achang thouvin ahi.
Pathen lungdei holna
patepna tampi ajojouvin, Pathenin Abram chu lam chom chom in phathei ahinboh
tan ahi. Chanei loupa chun chapa ahin neitan ahi. Gamphatah Pathenin apen,
khonung geijin ason apahhon nampi lhing kisemdohna in anei jun ahi. Son le pah
tampi aneijin ahi. Haosatna, thuneina, loupina le jabolna jong achangin ahi
(Gen 15:14)
10.
Pathenin eiho a konna Adei aume (Micah 6:8; 2 Chronicles 33: 12-13; Colossae
3:12)
Mitampin Pathen lungdei
hi sum le pai, thahat le chonphat vanga muthei jin jong akigeljin ahi. Themgao
Micah thuphon chun hitin ana seijin ahi, Pathen lungdei chu kilhaina gantha
bolhatmanna chanthei dan ham tin Israel ten ana gellun ahi. Pathenin adei vang
chu hinkho kikhelna joh ahi. Thildih bol ding adeijin ahi. Ngailutna chu alem
bei hisah ding adeijin ahi. Nunem tah a Pathento chekhom jing ding adeijin ahi.
Hicheho cheng hi niseh a hinkho manna a neijing ding ahi. Tuni hin mitoh nakah
a chamna umnam? Nabolse ho nangailut jou hinam? Nunem na hinkho mandan naki hil
jing hi nam?
Thusimbu nina lang chu
ivetle Leng Manasseh in Pathen lungdei lou lamtah abol a konna kisih a kisunem
a Pathen henga ngaidam athum hinkho a konin, Pathenin eiho a konna ipi adeiham
tihi mudohbe thei ahi. Tobangma chun solchah Paul’in jong Pathen lungdei ibol
diuho eihilbe kitnun ahi. Jesu christa hepina nei ding, ngaidam theina lungput
nei ding, ngailutna a lam jot ding, chamnan ilungsungu vai ahom ding, kipah
jing thei got ding, Pathen thusim khohsah jing ding chule Jesu dinga hettosah
ihi het jing ding ahi.
11.
Nitinna Christa Thingpel kiput (Matthew 16:24; Mark 8:34)
Thingpel kiput ding
tihi thingpel lim semma putput jeng ding tina ahipoi. Amasa penna eima tahsa
ikisona jouse suhmil masah ngai ahi. Ahaopen pa jong agentheipen toh kivop thei
ding, achingpenpa jong angolpenpa toh kivop thei ding tina ahi. Kithupisah tah
a thingpel put thei ahipoi. Mi dinga jong put thei ahipoi, min eiput peh thei,
eiputhu thei jong ahipoi, eima chamtah in kiput ding ahi.
Thingpel pujingho
kihetna chu Jesu Christa banga gentheina jouse thoh nom jingho ahiuve. Jesun
jong thingpel aput theina dinga vanna alal touna loupi ahin dalhah a mi
noinungpenna ahung banga, thingpel pu ho chun amihem lungul jouse sumil’a aput
angai ahi. Thingpel put hi nemcha hinkho man ding tina ahi. Satan galjona dinga
manchah phapen chu thingpel ahi. Thingpel put hi mihem vet dinga ngolhoi thu
himai thei ahi, ahin apuho chun achunga thutah aum dan aheuvin ahi. Thingpel
pujing michun Pathen lungdei abolnom jingin ahi. Thingpel pu ding chu kipeh theng
ding tina ahi.
12.
Paul thuhil a konna Pathen lungdei kihilna (1 Thessalonica 4:3; 1, 1
Thessalonica 5:18)
Solchah Paul in Pathen
lungdei thu a hin amasan thenna langin aseijin ahi. Hiche aseina ajeh chu mihemte
hi Ama lim le mel a asem’a konna hetchen thei ahi. Pathen chu atheng ahin Alim
le amel a asemte jong chu athen diu adeidi mong ahi.
1. Paul in Jonthanhoi a
konna kikangse cheh dingin aseijin ahi. Thengna hin Pathen lungdei lampi a
eipui thei diu ahi.
2. Phat tin le imalam
jousea thangvah jing ding chule kipahna hinkho manjing hi Pathen lungdei ahi. Kipahtah
a taona a pang jing ding tina ahi.
Paul mu dungjuijin
Pathen lungdei hi Christian khatnin anei tei dinga um ahi.
13.
Pathen toh kinai jing hinkho (Ps. 84:10; Jacob 4:8)
I in chu sedehduh
jongle I in ahijeh in mun dang jouse sangin nom akisa teitei jin ahi, chuto
bang chun Ps sunpa jong hin Pathen toh kinai jing nom ho chun mundang jouse
sanga Pathen Houin alhangai tei tei jiuvin ahi ati. Loi phalou toh kivop sanga
Pathen houin na um pha asajon ahi.
Jacob in Pathen toh
kinaijin theina dingin lampi nga eiseipeh un ahi. 1. Pathen henga kipeh lut
ding. Athupeh jouse jui ding. (v-7), 2. Satan chu nomang ding. Satan chu phat
ongkom pelou ding tina ahi. 3. Na khutnu suthengun. Nachonsetna jouse
sopthengin chutile Pathen thenna chun naumpi jing thei ding ahi. (v-8), 4.
Nabol ho phondoh ding kicha hih in. Kisihna dihtah hinkho neijing thei ding. (v-9).
5. Pathen mitmun kisnem in, chutile Aman nadop sang ding ahi.
14.
Nakou pao Pathen Athen bangin nangho jong thengun (1 Peter 1:14-16)
Israel te Pathen le
Eiho Christa houbung te Pathen hi Pathen theng ahi. Pathen dangho banglouvin
hinkho kal choina a jeh tah a hinkho manding dang hi thupi asan ahi. Pathen
dangho banga gal, jonthanghoi le thangthip bolnom Pathen ahipoi. Pathen dang
thisanna kilhaina thupisah pathen ahipoi. Aman angaisang chu amiten Ama banga
hinkho aman diu hi ahi, hichu Thengna ahi. Aman thutah le hepina adeijin,
anungjui jouse michang cheh a vetup jing ding anom’in ahi.
Ama banga hinkho mang
ding ihiuvin ahi. Amasa Lungsung thenga hinkho mangdoh thei ihi diu ahi. Anina
a tahsa polam’a mutheija thenna hinkho mang thei ihi gotdiu ahi. Athumna a
lhagao lam’a hinkho theng inei diu ngai ahi. Pathen kouna changkha nahi a,
thenna hinkho nangaisahlou le tuni phatna hi kigel thah kit dinga thupi hin ei
tiemnom nao ahi.
15.
Pathen kouna changkha ho chu Pathen lungdei changkha ahiuve (Mark 3:13; Acts 2:
1-4; Roman 8:30)
Seijuite hinkho hi
ithangset cheh diu tahsan aumin ahi. Ajeh chu Amaho hi Jesun akam cheng tah a Ama
lengam’a natong dinga akou ana hiuve. Pathen kouna changho chu Solchah
akitiuvin ahi. Hiche umje chu Pathen kouna chang hon atoh diu thupipen chu
Pathen dinga solchah phapen ahidiu hi ahi. Solchah hina dihtah tongdoh ho chu
Pathen lungdei changkha ho ahiuve. Jesun mipi akou chun Jesu heng lam ajonnun
ahi. Mipi hin kouna aw chu kichehtah a ajah u hiding tah aum’in ahi. Jesu
Christan tuni hin kei le nang phatinin eikou jingun najah jing hinam.
Solchahte chu Pathen
lungdei ja hinkho amanjehuva Pathen kouna achannu chu Pentecost nikho nin
akimube theijin ahi. Seijuiho chu lhagao thenga konna kouna achangun mihem
tampi kom’in hettosah in apangun ahi. Christa houbung te dingin Lhagao theng
thilpeh ichanhou hi Pathenin eikounao ahi iti thei diuvem? Lhagao theng kouna
ichannu le seijui te banga hettosah a ipan diu hi tuni phatna athahbeh a
igeldoh kit diuvin dei aumin ahi.
16.
Houbung Pathen deija khantousah ding dan (Ephesus 4:11-13)
Mimal hinkho a Pathen lungdei
mandoh ding athupi bangin Houbung jong Pathen lungdeija akhantou angaikhoh in
ahi. Eima mimal cheh a Pathen lungdei ithodoh thei teng Houbung jong Pathen
lungdeija khantousah ding hi athupin ahi.
Christa minna japi kipum
khatna chun mimal natohho chu suhnoh sahlou ding ahi. Houbung hi Pathen lungdei
banga akhantouna dingin Lhagao thengin mitin hi thilpeh chom chom apen ahi.
Hiche thilpeh ho chu imanchah cheh diu hi pathen lungdei ahi. Lhagao va konna
nangma thilpeh nachan chu ipipen ahi nahet chen thei hinam? Nakihet chenle
hiche thilpeh chu mang chan lang tongin. Nahet chenloulaile Pathen hengah
taovin kithumin, loilepai henga kithopina hollin, houbung lamkai pastor, upa ho
kommah hollin. Namudoh teng houbung hatna dingle machalna dingin mang chan.
Houbung ading banga
akhantouna din Pathen thun kivaihomna eipeuvin ahi. Hiche kivaihomna a hin toh
ding chom chom eipeuvin ahi. Abang evangelist, teacher, vaihom theina, neito a
kipe chule adang dangho ahi. Hiche ho jouse hi mikhat changseh in abolsoh ding
hile phatchom kahlouvin alolhingpen umlouva angahdoh ding ahi. Hijeh a hi Pathenin
japi natong khom dinga houbung mite ibonchaova umkhom ding le tongkhom dinga
eikouvu ahi. Khat nin toh khat abol le
khatnin adang khat abol a, hita chu pangom’a Pathen lungdei khatnin ajolel chu
itohdoh thei ding ahi. Pangom a natoh khom chi Jesu Christa toh tongom ihinao
jong ahi.
17.
Insungin Pathen natoh (Joshua 24:15; John 6:67-68).
Leiset chunga koi dinga
natong ihiuvam? Tuni a hi igelchen cheh diuhi i-thupi un aseidoh nompen hijah
ahi. Isareal te jong chun Jehovah Pathen akilhen diu ham? Ahiloule namdangho
Pathen semthu ho akilhenjoh diu ham? chu Pathen na konna thudoh ahi. Tunin kei
le nang jong eima deilam tah le ithanopna langa Pathen ihou di ham? Eima dei
deija hinkho iman ding ham? tihi ikidoh diu dei aumin ahi. Chamlhatna eikipe
ihijeh un hoi chepen ikilhen ding ham, kei le nangma thu thu a um ahi. Joshua
hinkho hi veleu hen anamite hin Pathen dang dangho jen dinga akilhen nuvin
akilangin ahi, hinlah ama leh a-insung mite vang chun Jehovah Pathen joh
ajuidiu dettah a atuh dannu akimun ahi. Joshua hin ahinkho tah in lamkai pha
ahina aphongdoh in ahi.
Tribon sung insung tin
jong tunin gelpha kitnute, insah inlhang ho chon chona ichon diu ham? Pathen
deijoh hol a insung ichon diu ham? Joshua banga i-insung mite jousen ilampi
jotnao thakhat hinam? ti hi gelkitnute. John gospel lang chu ivetle Seijui
phabep in Jesu adalhah vanguva Seijui Peter le aloihon Jesu atuhchah dannu
akimun ahi. Insungin Pathen na itoh khom theinao penu chu Jesu Christa hi
alaija pansah jing ding hi ahi.
18.
Pathen lungdeija chate khoukhah ding (Proverb 1:7-19; 3:1-18; 5:1-14)
Tulaija minu mipa te
lungel le thasen napen chu chate hinkho chunga ahiding tahsan aumin ahi. Chate
hin aneovuva konna Pathen hinghi kicheh tah a ahetnu angaijin ahi. Tulaihin
chapa/chanu tamtah tahsa a vet dingin amidoh un hinlah Pathen he alhom taovin
ahi. Tahsa langa alolhindiu igelkhoh banguva lhagao lam’a jong Pathen lungdeija
achondiu hi gelkhoh ding athupi in ahi.
Proverb 1:7-19 sing hin
michingpa chate khoukhahna a thilni aseidhoh nom in ahi. Akhatna in 1:7-9 chaten
chihna, themna, hetna, lolhinna anei masanguva Pathen jaje ahetdiu hi
athupipenin aseijin ahi. Imalam jouse a Pathen tahsan jouva Ama neimasah ding
ahi. Anina in verse 10-19 sunghin michingpa hin chate Pathen lungdeija akhantou
theina diu chu minu le mipa ten umchanpha ibol’u amuva konna hiding ahi ati.
Chate hin seitho sanga inun channuva thilpha aha copy joh uvin ahi. Pathen jana
neitah a ibol u le amahon jong ahinja jeng diu tina tobang ahi.
Proverb 3:1-18 sung hin
jong chate hin ahinkhouva Pathen akoimasah diu dan ahillin ahi. Pathen amasa
akoi thei tengule tahsa le lhagaova Pathen na konna lolhinna chun aumpi jing
diu ahi. Proverb 5:1-14 sunghin michingpa hin chaten hinkho amanaova thenna
hinkho athupi dan hi numei kijohnu a konin ahillin ahi. Atah mongin jong chaten
tobang chonsetna kul a alhahnadiu hi nailamcha amasanguva um jing ahi.
Jonthanghoija akipal khah diuhi ahinkhouva hinkho suse thei ahidan mudoh thei
ahi. Tobanga chonchan hoilou abol jom jingule nikho le phat kikhel thei ahi
tihi chang 11-13 sunga mudoh thei ahi. Hijeh cun chate hi achih thei nunguva
Pathen lungdei amahon ahinkihol diu ngahlouvin, eiman ikopeh thei laija hi
kohpeh a khoukhah ding hi athupi in ahi.
19.
Maryn aphalai akilhen ahitai (Luke 10: 38-42)
Mary le Martha hin Jesu
angailu gel lhonin ahi. Ani lhonin Jesu chu amani hina thei lamdol’in ajen
lhonin ahi. Hinlah Martha hin Maryin Jesu ajen danhi ama jendan sanga dihloujep
a amun ahi. Adih tah aseidin Martha joh chun amaljin ho phat pemasa louva ama
lunglamjoh a ajen masah joh ahidan akimun ahi. Kei le nang jong Jesu dinga na
itoh jing laija hi eima lungotpa a hatoh a itoh a amatoh taokhomna phat,
umkhomna phat hi pedohlouva ium jengam? Pathen na itohna houhi eima chang
phatchomna dinga tong ihi khah jeng theiju ahi. Jesun Martha natoh chu adihpoi
atipoi, Jesun aseinom pen chu bolmasah ding chu akilhen them ding chu ahi. Amin
maimaija pathen natoh kiti chun Martha banga kigelna um thei ahi.
Hijeh chun nitin hinkho
lamjotna munna amasa Jesu koi ding hi athupin ahi. Jinkah ithotho le mobile
ivet masanga Jesu, nikho imanpat masanga Jesu, Facebook, Watsapp ihon masanga
Jesu apan angaijin ahi.
20. Na hatlaijin nasempa lungdei bol’in
(Ecclesiastes 11:9-12:1; Genesis 39:2)
Thuhilpa hin upat nung
sanga khandonglaija thilpha bol ding athupidan ahillin ahi. Khandonglai phat
achom dan jong ahil kitnin ahi. Phat lah a phat nompen, phatlu pen chu
khandonglai phat hi ahi. Upat nunga natahsa, nalhagao hinsumo thei dingho
chutoh hinkho mangkhom hih in, achutiloule upat lam ahiteng hicheho chun
ahinkahset ding umsa ahi. Nomtah in hinkho mangin ati hi thilpha ho chu chimtih
neilouvin Pathen neipum in bol bol jengin atina ahi.
Pathen beija hinkho man
kiti chu hahsatna kijet hiding iteh nung teng hinkho chu panna beibep a imu
ding ahi. Khandon laija konna Pathen alaija koi ho vang chu tehnunga kinepna
abei teng jong Pathenna konna kinepna pa chun alungel’un chamdel a aum sah jing
ding ahi. Khangdong hinkho man hi thanop umtah ahi, ahin thanopna ho chu
eisempao deibanga iman khahlouvule tonsot geija hinkho channa ikilamdoh theiju
ahi. Phat jouse na deitah a naman
theilaijin Pathen dingah atamjo pedoh go jingin. Aphalou lam’in phatho mango
hih in, pannabei ho in naphatho mang hih in. Pathen lungdei bol ‘in. Joseph
hinkho chu veuhite. Khangdong cha ahivangin alaija asempa Pathen akoijeh in
chonsetna theiho jouse in ajammang’in Pathen abel’in ahile Pathen pahtheiboh
achang in, Pathenin aumpi jingin ahi.
21.
Pathen nam lhen te chu hatjing ding ahiuve (Joshua 1: 1-10)
Moses pul adoujouvun Isaael te chu Jordan vadung solammah aumna
laijun ahi. Mose banna Israel te lamkai dinga Pathenin akou chu Joshua ahi
(Deutronomy 34:7-80) Joshua chu Pathenin anamite lamkai dinga alhen ahi (Number
27:18-23). Mihem hijatlah a Egypt a konna hungdoh Canaan gamlut chu Joshua le
Caleb bou ahi. Josuha chu kum somli val Mose kithopi in ana pangin ahi. Pathen
atahsan na lhaso lou lamkai ahi.
Israel nampi ahatna
dingin Pathenin alamkai dinga alhen hi kichiltah a alhen dan akimun ahi. Joshua
in mihem hijat ahetchenlou nao gamma alamkai ding hi igelpehle lung jing umtah
ahi. Hinlah Joshua chu Pathen hingjing toh umkhom ahijeh in kichalou le meisan
lou hellin nampi thahatna dingin pan ala jingin ahi. Pathenin Joshua jalla
nampi aumpi banga chu tuni phatna jong hi houbung hi Pathenin aumpi nom jingle
ahat dinga adeijing hijah ahi. Joshua in anamite ahat jingna diuvin Pathenna
konna thupeh phabep amun ahi.
1. Thahat tah a pang
jinga, hangsantah a lungel aneijing ding adeije ajeh chu amasanguva athilto diu
chu anom hilou ding ahi. Pathen lhen houbung chu Israel te bang Pathen lhagao
theng songa thahat tah a pang jing diu ahi.
2. Pathen thupeh anit
jing diu ahi. Kivaihomna khantouna dinga Pathenin thupeh eineihou hi tuhchah a
nit jing ding tina ahi.
3. Pathen thu sim jing
ding. Christian hinkho a satan gal jona theipen chu Pathen thusim jing ahi.
Houbung chu hathen
itile Josuha thuhil banga hi panlah angaijin ahi. Vannoi vetdingin ngolhoi thu
hijongle Pathen mitmu a adihbol dingpa chu gelthupi joh ding ahi.
22.
Pathen lungdei bolte chu Amatah in achen khompi ding ahi (Rev. 21:3; Leviticus
26:11-12)
Alungdei achamkimna
dingin Pathenin Achapa ahin sollhan, mihem bangin ahungin eihung chenkhom
piuvin ahi. Pathenin achenkhompi holah a chun chamna, hoidohna le ngailutna aum
jingin ahi. Tuni hin mutheijin Pathenin eichen khompi thei tahih jongleu
mutheilou Lhagao Theng chun nitin phat tinin eiumpi jingun ahi. Pathen miumpi
na hi tahsa hinkho sung lele hilouvin thijou nunga jong tonsotna achenkhompi
ding hijah ahi. Pathen chenkhompi theija hinkho iman hinam?
Pathenin amite (Israelte)
henga chun Ama umpina achan theina diuvin Pathen lungdei abol diu le abollou
diu ana pen ahi. Amaho khanga Pathenin adeimo pehpen chu lim semthu hou ahi.
Isarel te chu Pathen toh achenkhom theina diu chu athupeh anitdiu hijah ahi. Ama
thupeh anitnule tahsa le lhagaova Pathenin phathei aboh diu dan Leviticus 26
sunghin akimun ahi. Phathei abohna lah-a achungnung pen khat chu Pathenin achen
khompi diu chu ahi. Pathen chenkhompi kiti chu amite chun ama lungdei lam abol jing
diu tina ahi.
23.
Keidei hilouvin nang deijoh hihen (Mark 14: 36)
Pathen lungdei juilhung
hi thil nombehseh hilou ding ahi. Jesu jeng jong chun atahsa tah’a agihsah dan
akimun ahi. Mihem ten jong hahsa isah phatnu umding ahi, hinlah suhmil lou ding
chu eihon ipoh u hi eiho a lele a ahin, Jesu vang chun vannoija thilsem jouse
dinga apoh ahi.
Pan agonpeh athohna
ding hi Jesun kichen tah-a ahet ahi. Tobang thohna nasa athoh ding chu nomlou
ahi, hinlah Atao chun Amadei hilouvin Apa deijoh hidingin akoijo tan ahi. Jesu
minna thina changei tolah a napanlou maithei ahi, ahin nitinna boina le
hahsatna nato jing thei ahi. Navet thada pen jong chu nangailut bol ding phat
naumsah angaijin ahi. Hijeh chun Jesun eiho dei hilouva Pathen dei’a hinkho
iman jing theina diuvin thuli eihilbe nomun ahi. Akhatna, kiging jing in umin. Lunglim geh a umjing
dingin aseijin ahi. Anina, tao jing ding ihiuve. Athumna, gol le pai toh kihuto
ding. Nahatmo teng nakithopi ding neijin, chule mijong kithopi gon. Alina, Pathen
nin nadeipeh banga hinkho man ding ti in. Nangma dei banga bollouvin pathen dei
bangin bollin chutile Pathen lungdei bol nahi ding ahi.
24.
Eingailu a chun Kathupeh anit ding ahi (John 14:15; Matthew 22: 37-39, Luke
10:30-37)
Jesu leija alen lai a Aseijuite
adalhah ding konhin ngailut thupeh ana
neijin ahi. Tahsa in dalha tajongle aumpi jing diu thumop them Lhagao thengin
aumpi jing diu thupeh ahi. Lhagao theng umpina ahet jingna diuchu Christa
angailut jingdiu hijah ahi, chule hiche ngailut aneinao kihet jingna ding chu
Athupeh ho anitnuva ajui jing diu ahi. Jesun eingailu chun Kathupeh anit ding
ati hi ipi Aseidoh nom ham veuhite.
1. Angailuho chun
athupeh aniu diu hijah ahi. Hiche umje chu Jesu chu eihon ingailutlou mannuva
ama chun eingailut lou diu le Ama chu ngailut hilou ding tina ahipoi. Amavang
Aloupina le achoiatna pa jalla eihon ama ingailut joh diu ahi. Chule Athupeh
chu ipi ham itile ilungthimpumpi, ihinkho pumpi chule ihetna pumpi ngailut ding
tina ahi. Abanin eima ikingialut banga midang jong ngailut ding tina ahi.
2. Athupeh nitho chun
Angailutnu ahi. (John 14:21)
3. Angailutho chu Jesun
achenpi ding ahi. (John 14:23)
4. Ama ngailu louho
vang chun Athupeh anitpon ahi. (John 14:24)
Jesun ‘eingailu’ atihin
Ama chu aleng le ahuhhingpu a kisan ding, thiljouse sanga amasa Ama koi ding,
Amatoh kiguijop hoina nei ding tina ahi. Hijeh chun Ama ngailu jouse chun
lhagao theng umpina aneidiu, tonsotna vangam inom’a Pa Pathen toh chengkhom diu
ahi.
25.
Thingpel thu chu amangthaiho dinga ngolhoi tah ahi (1 Corinthian 1:18)
Thingpel thu kiti hi
ipi mong aseina ham tihi solchahten Pathen na atohnao, Pathen thu asap
phongnaova konna mudoh thei hinte. Akhatnan, Pa athupeh lah a Jesu hung ding
kiti chu ahung lhung ahitai. Aninan, Jesu chun hinkho lhingset amangin, athin
chule athoudoh kitnin ahi. Athumnan, themgaoho thuphon jouse chu Jesu christa
ah agui lhung tan ahi. Alinan, Hiche Jesu chu khatvei hungkit tei ding ahi.
Angana, mihon lung aheijuva Jesu akisanuva thutep peh Lhagao theng akisan diu
ngai ahi.
Hijeh chun tobang cross
thu chu Jews te dingin ngolhou thu ahi, ajeh chu Pathen chapa michonseho thina
thingpel a athi ding chu thil hitheilouva agel’u ahi. Tunin jong Tahsa chihna
neijousen phat tinna hiche cross thu seisei jeng ding hi, mimunem, mi nuisat,
ngolthubuh a gel tamtahpi um ding ahi. Jesu christa tahsan jouse dingin Bible
hi ngailutna lekha ahin, hinlah Ama ngailutna helouho dingin hiche ngailutna
lekha thu hi ngolhoitah thu ahi. Thingpel thu isap phong diu hi Pathen lungdei
hijah ahi ajeh chu atsahsan ho dinga hatna ahi.
26.
Vanna um kapa lunglam bolpa/nu bou chu ati (Matthew 7:21)
Mitamtah in mithemho
bangtah in akisei thei cheh in, hinlah atohdoh imacha umlou akitam in ahi,
vangam thu houlimje them jouse chu vangam chu amaho a ding tina ahipoi. Jesun
aseitho sanga tohdoh ding hi Agelthupijon ahi. Thutah chu seidoh tho gotlouva
tohdoh tho ding ahi. Itahsan chu atoh to kilhon jing ding tina ahi.
Mi abang khat chu
Pathen thu a lunglut kisatah a hinkho mang aume, hinlah Christa toh kiguijop
hoi neilou aum thei kitnin ahi. Thutan nikho teng chonphatna iboljeh a them
chang ding ihitapon, Jesu Christa toh kicheh a kihetna inei le ineilou vin bou
apoh ding ahitai. Christa itahsan nao jalla bou chu socha ding ihiuve. Pathen
lungdei bol hi geltho le seitho mai hilouva Ama lunglam’a tohdoh tei ding ahi.
27. Thudih chu vadung twilong
bahsah un (Amos 5:24)
Pathenin
alhem le jouva Amahou ding hi adeiloupen thil ahi. Amos khanglai hin Israel te
lah in chamna le lungmonna anaumin ahi. Hinlah society sunga chun thudih
analhom lheh in ahi. Akhatnan business bolhon athilte nao adihlouvin amangun amaho
lapna dingin amang chaovin ahi. Neh le donin papsetna anaumin ahi, ahaoho hao
cheh cheh agentheiho genthei cheh cheh anaumin ahi, Pathen dinga thilto ho jong
kiletsahna ding ngena toh ana tam’un ahi. Gamsunga thudih umlou chu mihem ho
kah a kibung khenna aumin, chule Pathen lunghanna jong mihemho chungin alhunlon
ahi. Tobang thudihlou chu Israel ten ajom jingule anam chunguva Pathen lungsatna
alhun ding hi Amos themgao in kichen tah in ana seidoh in ahi.
Pathen
thutan nikho ding chu Israel ten angah lheh un, hinlah amahon ahetlouvu chu
hiche thutan nikho chule Pathenin thutah a thu ahin tanna, thudih a hinkho
manglou se chunga gimna alhun ding chu agelphapouvin ahi. Pathen adihlou lam’a
houkhah ding hi hinkho a kichat umpen khat ahi, chule eima phatchomna dinga
Pathenna dinga kipeh hi chonset ahi. Pathenin lungthelsel’a ama hou ding
adeijin ahi, phatlhem a lakisa jong adeipoi, houin sunga vethoi hoina dinga
umchan na tho am ahiloule Pathen dihtah hou nahi hinam kikhol hite. Insunga
nulepan thutah a vai ahom ding hi Pathen lungdei ahi. Houbung sunga lamkaihon
thutah kenga vai ahom diu hi Pathen lungdei ahi. Society a houbung mite jousen
thutah hi hinkho a ipohdoh diu hi Pathen lungdei ahi.
28. Pathen lungdeilouva konna a
lungdei lam’a kiheidoh hinkho (2 Samuel 12:13; Ps 51:1-8)
David
hin Uriah atha le ajinu achonsetpi jeh in a insungah akhang khangin Pathen
lunghanna ana chun ahi. Toltha a thina a-insungah ahung lhung jingin ahi, a
insung mite tah amadouvin ahung pangun ahi, ajite ho lahpeh in aumin ahi,
achapa masapen Bathsheba athin ahi. David hin Pathen lungdei lou lam hi agu natdan
anahechenle hichanna achonset dinghi tahsan aumpoi. Tunin vang keile nan dingin
Davidna konna Pathen lungdeilou bol sanga bolou ding kichen tah in eihil
taovin, bol teitei angai tapoi.
Hita
chonsetna konhin David nin Pathen lungdei lamm’a lungel ahinheitan, hichena
ding chun ps 51 hi anasunin ahi. David chu kisihna dihtah beh aneije tihi ps 51
munna hi muthei ahi. Achonsetna chu koi dang ngohlouvin aman Pathen douna’a
chonse ahidan aphongdoh in ahi. Chonsetna kiti hin aphabep umlouva midang jeng
dinga jong thina changei ato thei ahi. Hinlah hetlouva chonse inahi jeng tahle
lungel dihtah mong monga kisihna neiho chu Pathen ngaidamna achan joujiuve.
David chonsetna jong chu jon, toltha ahi jeng vangin lungheina dihtah aneijeh
in Pathen lungdei achang theijin ahi. Kisihna dihtah aneikimu na chu David nin
tobang chonsetna chu ahinkho bei nigeijin abolkitapon ahi. Chonsetna lungput
ahung umji hi Pathen douna a chon ding kahi ti geldoh a jamsan ding aphan ahi.
29. Nalungthim pumpin Pakai
tahsanin (Proverb 3:3-6)
Pathen
lungdei chan theina dingin kitah tah le ngailutna neitah a hinkho man angaije
tihi thuchih thuhilpi khat ahi. Kithana le ngailut hin atoh le nunchan ahop
ahi. Ngailutna neimi chun ngialutna angaisang keu hilouvin ngailutna le hongphal tah in nunchan athon
ahi. Mikitah chun kitahna athupidan atahsan keu hilouvin midang dingin jong
thutah aholpi jin ahi. Lungthim pumpi a Pakai tahsan ding kiti hi lungel a
geltho maile kam’a seitho maija lhing ding hilouvin, ihinkhouva ngailut le
kitahna hi pohdoh tho ding hi athupijon ahi.
Mihem
in hinkho boina ito teng adihdingpen geldoh theilouna akineiji in ahi. Koima
itahsan theilou kom jong aumjin ahi. Pathen jengjon itahsanlel phat aumdapon
ahi. Ahin tuni thuchih in eihil nom’u chu Pathenin imajouse kei le nang dinga
aphapen ahenai tihi akimun ahi. Eima gel chu adihlou, alhinglel um thei ahi,
bukim keija Pathen tahsan jouva Ama a kingaplhah thei angaijin ahi. Taona a
pathen kommah iboinaho seidoh angaijin ahi. Bible hi lampi eihil diuva manchah
jing ding ahi. Chutengle Aman lampi dih a eipuidiu chule eivenbit jing diu ahi.
Pathen puihoina ichan theina dingin imalam jouse a Pathen imasatsah jing diu
ahi.
30.
Thilpha boljeh a genthei thoh hi Pathen lungdei ahi (1 Peter 3:13-17; 2:15;
2:20)
Mitamtah in Pathen nung
juihi haosatna, damtheina le nopsahna bou mudin ageljiuvin ahi. Hinlah adihtah a
seidin Christa minna hinkho kipehdoh hi nopna jeng jeng sangin hasatna tampin
alhonkhompin ahi. Itahsanna kipatepna mun tampi um thei ahi, jolel hel lhepna
aumlou vangin mihem tampin akichim jin nemlhahna in apang khajitan ahi.
Christian te dinga thilpha bol dingpen chu ipi ham iti le, Jesu Christa a
huhhingna thu hettosah ding ahi. Christa a kinepna chu nangma a um hinam?
Christa in nangma dinga thilpha abolho sei ding nanei hinam? Mi naseise umthei
ahi, ahin thilpha bolna chu chimtih neilouva nabol jingle ol ol a hicheho chu
hung mang ding ahi chule seisetna chung vumma chonna hinkho man dinghi athupi
in ahi. Christa minna thilpha boljeh a thina changei ito khah ta jongle Pathen
lungdei lambol ihiuve.
Ichunga natongho
bolsetna le muthadana umjongle amaho noija ilutdiu chu thilpha ahi ajeh chu
amaho noija lut chun Christa minna thilpha ibol jalluva chu amaho chu Christa
henga puilutna umtheijo diu ahi. Tukum a ithupi u Pathen lungdei kiti hi achom
lam tah a seidin ihinkhouva Christa kipahna thupha hettosah ding hi ahi. Hinlah
hiche hettosah ding chu lam chom chom umthei ahi, hapta masapen chun Christa
henglam jot dingin ihin seijun ahi, hapta nina Pathen lungdei lamma chon theina
ding lam chom chom in ihin seijun ahi, hapta thumna chun insung, houbung, mimal
a Pathen lungdei tohdoh theinaho ihin seikitnun ahi, alina in Pathen lungdei
toh ho Pathenin lamchom chom a phathei aboh ding dan iseikitnun ahi, ajonan
Pathen lungdei ho chu iti hettosah ding ham ti chu lam chom chom’in ihin seijun
ahi. Hiche Pathen lungdei jouse hi tribon miten ihoubung chehuva ihin tohdoh
ule tribon sunghi tahsa le lhagaova halna ichan ham’a ahung umdoh tei ding
tahsan aumin ahi.
Comments
Post a Comment